Bugün - 24 Eylül 2018 Pazartesi
Foto Galeri
Video Galeri
Firma Rehberi
Künye
Reklamlar
Üye İşlem
 Bize Ulaşın
www.musikidergisi.com Logo
-
İstanbul 28°C
Haber Detayları

Müzik Yayınlarında Bir Etik Sorun... Seyit Yöre

...Etik olmayan tanımsız ve haksız ‘yazarlık’ ile ‘yayına hazırlayan/editör’ arasında, önemli farklar ve özellikle bu tür yayınlar yapan akademisyenler için akademik puanın ötesinde konular vardır...

KRİTİK Haberi - 9 Nisan 2015 Perşembe - 19:15
...Etik olmayan tanımsız ve haksız ‘yazarlık’ ile ‘yayına hazırlayan/editör’ arasında, önemli farklar ve özellikle bu tür yayınlar yapan akademisyenler için akademik puanın ötesinde konular vardır...
Resmi küçültmek için üzerini tıklayın...

Türkiye’deki Müzik Yayınlarında Bir Etik Sorun*... Doç. Dr. Seyit Yöre**

Son yıllarda Türkiye’deki bazı akademik ünvanlı kişilerin etik dışı yayınlar ve işler yaptığına dair haberler öne çıkmaktadır (Bkz. Kaplan 2014 ve 2015). Türkiye’de özellikle akademik ünvan ve puan alabilmek için, akademik alan ayırmadan, beklenilen yayın yapma zorunluluğundan dolayı, müzik ve sahne sanatları alanında daha önce makale, bildiri ve kitap yazarlığı deneyimi olan veya (alanı uymadığı için) olmayan kişilerce niteliği tartışılır çalışmalar/yayınlar yapılmaktadır. Sadece akademik ünvan ve puan için yayın yapmak içinde birçok sorunu getirmektedir ki bunlardan biri de yayınlardaki etik sorunlardır. Yükseköğretim Kurulu Bilimsel Araştırma Ve Yayın Etiği Yönergesi’nde etik dışı eylemler “intihal, sahtecilik, çarpıtma, tekrar yayım, dilimleme, haksız yazarlık, diğer etik ihlali türleri” olarak yer almıştır (Bkz. URL 1).

Hazırlanan ‘metin’ içinde doğrudan alıntı yapma, yorumlama, kaynak gösterme ve kaynakça yazma sorunları dışında, Türkiye’de müzik ve sahne sanatları alanında yayınlanan kitap, metod ve nota albümü gibi çalışmalarda gitgide artan bir şekilde ve doğrudan ilgili yayının kapak sayfasında ‘haksız yazarlık’ türünde değerlendirilebilecek bir etik sorun açıkça görünmektedir ki bu yayınlar özellikle ‘müzik yayıncılığı’ yapan yayınevlerindedir.

 Uluslararası alanda yapılan yayınlarda bir veya daha fazla yazarın özgün olarak hazırlamadığı yani sonradan hazırlanan tüm yayınlar ‘editör’ çalışmalarıdır. Gerek eskiden gerekse yeni yazılmış bir veya daha fazla yazarın makalesi bir kitap olarak yayınladığında bunu hazırlayanlar ‘editör’ olarak adlandırılır (Bkz. URL 2 ve 3). Ancak, Türkiye’de bir yazarın (M. R. Gazimihal, H. B. Yönetken vd. gibi) eski makalelerinin/yayınlarının ‘derlenip’ bir kitap olarak yayınlanmasında asıl yazarın adı değil, bir sayfa önsöz ile makaleleri bilgisayar ortamında yeniden yazmak dışında hiç bir katkısı olmayan, yani kısaca ‘yayına hazırlayan’, kişilerin adı doğrudan kitap kapağında ‘yazar’ olarak görülmektedir. Bir kişinin başkasının çalışmaları üzerinden yeniden yazar olarak görünebilmesi için o çalışmayı/makaleleri bir amaç doğrultusunda yeni kaynaklarla tek tek analiz edip yorumlaması yani gerçekten katkıda bulunması gerekir ki ikincil kişi bunu yapsa bile adı ilgili yayına mutlaka asıl yazar ile birlikte yazılmalıdır.

 Bir başka örnek de bir besteci ile ilgili onu tanıyanların ‘görüşlerine dayalı’ olarak hazırlanıp kitap olarak yayınlanan çalışmalarda da dış kapak veya iç kapakta doğrudan adı yazılan kişilere rastlanmaktadır ki bu kişi aslında görüşmeleri yapıp ‘yayına hazırlayan’/editör’dür, ancak sadece kişinin adı olduğu için ‘yazar’ olarak da anlaşılmaktadır.

 Bu durum bir başka etik olmayan durumu ortaya çıkarmaktadır: Görüşmeye dayalı ilgili yayını bir başka çalışmada kaynak olarak kullanan bir kişi ilgili yayında nasıl kaynak gösterecektir? Kimi dış veya iç kapakta adı yazan ancak niteliği belirsiz kişiyi ‘yazar’ olarak göstermektedir ki bu yanlış olan bir durumdur. Kimisi de kitap içinde görüş bildiren, yani kitabın bölümünü oluşturan, kişiyi yazar ve kitap kapağında adı yazan kişiyi ise editör olarak göstermektedir ki bu doğrudur.

 Yazarlıkla ilgili etik ve yasal olmayan bu durum, çeşitli kaynaklardan (basılı veya elektronik) nota derleyip çalgı metodu (?), koro ve bireysel şarkı ve çeşitli çalgılar için nota albümü yapanlar için de geçerlidir. Yani onların da sadece notaları ‘derleyip’ bir kitap boyutunda bir araya getirerek başka hiçbir (teknik, metodik) katkı yapmadan kendilerini ‘yazar’ olarak göstermeleridir ki aslında bunlar da ‘yayına hazırlayan/editör’dür.

Konuyla ilgili kişiler eğer bir çalgı için metod/etüd/egzersiz çalışması ortaya koyacaksa, ulusal ve uluslararası alanda var olanlardan daha ileri düzeyde kendi özgün alıştırma/etüt/egzersizlerini içeren bir kitap oluşturmalıdır. Daha önce yayınlanmış alıştırma/etüt/egzersizleri ve var olan birçok eserin notasını (metodik amaç dışında) olduğu gibi koymak ‘özgün’ bir çalışma olmamaktadır ki bu da yine bir yazarlık değil editörlük çalışmasıdır. Özellikle nota derlemesine dayalı bu çalışmalar eğer bir yazar olmayı sağlıyorsa böyle her hafta bir yayın yapılabilir ki bu çalışmaları hazırlayanlar ve yayınevlerinin kaçırdığı iki durum var: Birincisi akademik etik ki sanırım nasıl olsa kimse sorgulamıyor ve benzer örnekleri herkes yapıyor diye akademik ünvan alınıp akademik etik hiçe sayılıyor. İkincisi ise maddi ve manevi te’lif haklarıdır ki bir bestecinin/müzik eserinin maddi te’lif hakkı 70 (bazı ülkelerde 50 yıl) geçince bitse de manevi hakkı sonsuza kadar devam etmektedir (Bkz. URL 4, 5, 6, 7) ve ilgili müzikçilerin yaşayan yakınları her zaman manevi hak talebinde bulunabilirler. Dolayısıyla, ilgili yayınları ‘hazırlayanlar’ bu etik ve yasal durumları düşünemeseler bile ilgili yayınevlerinin buna dikkat etmesi, ‘yazarlık’ ile ‘yayına hazırlama’yı ayırması gerekmektedir ki varolan yayınların yeni baskısında bu durumun düzeltilmesi elzemdir. Görüldüğü gibi etik olmayan tanımsız ve haksız ‘yazarlık’ ile ‘yayına hazırlayan/editör’ arasında, önemli farklar ve özellikle bu tür yayınlar yapan akademisyenler için akademik puanın ötesinde konular vardır ki bu tür yayınlar ilgili akademik sınav jürileri tarafından da gözden kaçırılmamalıdır. 

_________________________________

* Musiki Dergisi’nde yayınlanmak üzere hazırlanmıştır (07.04.2015).  

** Selçuk Üniversitesi Dilek Sabancı Devlet Konservatuvarı Öğretim Üyesi.

 Kaynaklar

Kaplan, P. (26 Mayıs 2014). Hormonlu akademisyen istiyor muyuz? Habertürk, URL: http://www.haberturk.com/yazarlar/pervin-kaplan/951537-hormonlu-akademisyen-istiyor-muyuz.

Kaplan, P. (28 Temmuz 2014). Akademisyenlerin ‘atıf’ çetesi. Habertürk, URL: http://www.haberturk.com/yazarlar/pervin-kaplan/974474-akademisyenlerin-atif-cetesi.

Kaplan, P. (14 Şubat 2015). ‘Hormonlu ve hırsız profesörler’ ne olacak? Habertürk, URL: http://www.haberturk.com/yazarlar/pervin-kaplan/1042915-hormonlu-ve-hirsiz-profesorler-ne-olacak.

Kaplan, P. (18 Mart 2015). ‘Atıf çetesi’ rektörlük yolunda. Habertürk, URL: http://www.haberturk.com/yazarlar/pervin-kaplan/1054893-atif-cetesi-rektorluk-yolunda.

URL 1: http://www.yok.gov.tr/web/guest/icerik/-/journal_content/56_INSTANCE_rEHF8BIsfYRx/10279/18187

URL 2: http://www.amazon.com/Empirical-Musicology-Aims-Methods-Prospects/dp/0195167503.

URL 3: http://www.amazon.com/Bela-Bartok-Essays/dp/080326108X/ref=sr_1_1?s=books&ie=UTF8&qid=1427194560&sr=1-1&keywords=bartok+essays.

URL 4: http://www.wipo.int/copyright/en/.

URL 5: http://www.telifhaklari.gov.tr/ana/default.asp.

URL 6: http://ilesam.org.tr/.

URL 7: http://www.mesam.org.tr/. 

 

 

Facebook'ta Paylaş
 
Anahtar Kelimeler:Etik, olmayan, tanımsız, haksız, ‘yazarlık’, ‘yayına, hazırlayane,
Kaynak / Editör
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz

Seyit Yöre()
Süleyman Şenel Hocam, dergi editörü (Dr.Ayhan Sarı) yazıya bir örnek kitap kapağı eklemiştir! Bu yazının ulaşması gereken ilgililerinin gerekli düzeltmeleri yapmalarını bekleyip ikinci yazı olarak düzeltilmeyenlerin listesini verebiliriz ki düzeltmenin "elzem" olduğunu belirtmiştim. Yazı yavaş da olsa ilgililere ulaşıyor... Selamlar.
Gönderilen Tarih - 6 Ağustos 2015 Perşembe (14:33)  
Süleyman Şenel()
Seyit Yöre Bey keşke yazısını bir çok somut örnekle; söz gelimi eser adı, yazar/yazarlar adı/adları ve diğer referans bilgileri ile besleyebilseydi. Bu konu üzerinde ülkemizde örnek olarak verilebilecek çoook "eserler..." olduğunu bilenler iyi bilirler. Ve gün gelir bunlar yüksek sesle de dillendirilir. Hırsızlıklar ve haksız sahiplenmelerle menfaat elde edenler ve/veya etmeye yeltenenler tarih önünde ortaya çıkar... Dilerim bu yazı, bu hayırlı sürecin kapısını aralar. Teşekkürler Seyit Bey...
Gönderilen Tarih - 12 Nisan 2015 Pazar (18:20)  

Diğer KRİTİK Haberleri
İlhan Baran’ı anlayarak anma konseri üzerine… Dr. Gamze Toprak*
Zeki Müren’in “Gönlümle oturdum da“ şarkısını okuyuşu üzerine...İlhami Gökçen
Mustafa Keser: "20 yıl sonra Türk müziği mort olur"…

Mustafa Keser: "20 yıl sonra Türk müziği mort olur"…
Wagner, Yahudilik ve müziğin evrenselliği... Deniz Saygı
Atatürk'ün kendi sesinden bir türkü plağı var mıdır?.. Süleyman Şenel
Müzikoloji ve Makasıdül-Elhan’ın kaç versiyonu vardır?.. Recep Uslu
"Güfte İncelemesi -1-" Kitabının tanıtım ve eleştirisi... İlhami Gökçen
Diğer Başlıklar

Stockhausen'in izinde yeni nesil elektronik müzikçiler… Gökmen Özmenteş
Kebab dumanı konser iptal ettirdi...
Nida Tüfekçi vefatının 25. yılında anılıyor…
Yalçın Tura “Operalarımın sahnelenmemesi beni üzüyor.“
Motorsikletli gürültü teröristleri…
Tahir Aydoğdu'dan emeklilik mesajı…
Fazıl Say'ın Ömer Hayyam paylaşımı için dava açan Ali Emre Bukağılı A.Oktarcı'lıktan tutuklandı…
III. Uluslararası Kanun Festivali ve Sempozyumu...
Esin Atıl’ın “Levnî ve Surnâme“ kitabında çalgı adlandırma yanlışları (2)… İlhami Gökçen
Fazıl Say "Truva Sonatı" Dünya Prömiyeri Çanakkale'de…
Günün Sözü
Sanatçı yetiştirmek zor ama, daha zor olanı seyirci yetiştirmektir…
(Süleyman Demirel)

Yazarlar 
Röportajlar
Frankfurt Musicmesse'de Hohner ve Stephan Wieland ile röportaj…
Frankfurt Müzik Fuarı'nda fabrikası Almanya Trossingen'de bulunan Hohner akordion ve ağız mızıkası  firmasının satış müdürü Stephan Wie...
»
»
»
Tarihte Bugün
Arşiv Arama
Facebook
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklamlar
Künyemiz
Facebook
Twitter
Bize Ulaşın
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
0,53ms