Bugün - 11 Aralık 2018 Salı
Foto Galeri
Video Galeri
Firma Rehberi
Künye
Reklamlar
Üye İşlem
 Bize Ulaşın
www.musikidergisi.com Logo
-
İstanbul 28°C
Yazar Detayları

İlhami Gökçen

İlhami Gökçen - Zekâi Dede - Sûz-i Dil Mevlevî Âyini  [CD Tanıtım ve Eleştiri]

Zekâi Dede - Sûz-i Dil Mevlevî Âyini [CD Tanıtım ve Eleştiri]
Yazı Tarihi: 29 Kasım 2016 Salı

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü

Konya Türk Tasavvuf Müziği Topluluğu

Sesli Yayınlar: 4 ; Bestekârlarımız: 4 (2 CD - Sözlü ve ‘Enstrümantal’)

------------------------

CD kitapçık içeriği:

Sunuş: Atilla Koç, Kültür ve Turizm Bakanı (2 sayfa)

Önsöz: Bayram Bilge Tokel, Güzel Sanatlar Genel Müdürü (2 sayfa)

Mehmed Zekâi Dede Efendi [1825-1897] [Zekâi Dede özgeçmişi] (2 sayfa)*

Mevlevî Âyinleri [bilgilendirme yazısı] (2 sayfa)

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü

Konya Türk Tasavvuf Müziği Topluluğu [kısa bilgi ve resim] (1sayfa)

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü

Konya Türk Tasavvuf Müziği Topluluğu [topluluk ve yapım kişileri]

Topluluk Genel Yönetmeni: Yusuf Kayya

Topluluk Genel Yönetmen Yardımcısı: Ali Vefâ Sağbaş

SAZLAR - Ney: Yusuf Kayya ; Ney: Süleyman Yardım ; Ud: Mehmet Uçak; Kanun: M. Celâlettin Aksoy ; Tanbur: Kağan Ulaş ; Kemençe: A. Vefâ Sağbaş ;           

Violonsel (aynen)**: Akın Özkök ; Kudüm, Bendir, Halîle: Suat Orhan

SOLİSTLER - Rast Na’t-ı Şerîf : Ali Kalaycı ; Baş Taksim: Yusuf Kayya ; Son Taksim: Süleyman Yardım ; Kur’an-ı Kerîm: Ömer Faruk Belviranlı

SESLER - Ahmet Çalışır ; Ömer Faruk Belviranlı ; Ahmet Uncu ; M. Ali Türkoğlu ; Ali Kalaycı

Yapım: Güzel Sanatlar Müdürlüğü; Yönetmen: Ali Kalaycı ; Tonmeister-Mix: Süleyman Erçal ; Mastering-Mixing: Süleyman Erçal ; Kayıt: Stüdyo ERİŞİM /Konya ; Grafik Tasarım: onajans (1 sayfa)

YUSUF KAYYA [resim ve özgeçmişi] (1 Sayfa)

 

Buhurîzâde Mustafa Itrî Efendi’nin Rast Na’t-ı Şerîfi (1 1/2 sayfa)

Söz. Mevlânâ Celâleddîn Rûmî [Latin harfleriyle Farsça metin ve Türkçe çevirisi]

{BaşTaksim): Yusuf Kayya - Ney} [yukarıya bkz.]

{İlk peşrev: Suzidil Peşrevi - Neyzen Emin (Dede) Yazıcı}

Mehmed Zekâi Dede-Efendi’nin Sûzidil Mevlevî Âyini’nin Nutk-i Şerîfi ve Açıklaması (7 sayfa)

Söz: Mevlânâ Celâleddîn Rûmî [Latin harfleriyle Farsça-Türkçe metin ve çevirisi]

BİRİNCİ SELÂM

İKİNCİ SELÂM

ÜÇÜNCÜ SELÂM

DÖRDÜNCÜ  SELÂM

{Son peşrev: Derviş Yekta/Rauf Yekta Bey}

{Son Taksim:  Süleyman Yardım} [yukarıya bkz.]

{Kur’an-ı Kerîm: Ömer Faruk Belviranlı} [yukarıya bkz.]

 

“Mevlevi Âyinleri” başlıklı yazıda, Âyinlerin icra edilişleri genel bir şekilde tanımlanmış. Belki de bu tanımlama yazısından dolayı, Ayin’in icra ediliş sırası, CD kitapçığında tam olarak gösterilmemiş. Örneğin İlk Peşrev ve Son Peşrev’in ne zaman çalındığı ve İlk Peşrev’in Neyzen Emin Yazıcı’nın, Son Peşrev’in, ‘Rauf Yekta’nın olduğu bildirilmemiş. Ayrıca, İlk taksim ve Son taksimin de yeri belirtilmemiş. Yukarda biz bunları uçlu ayraç içinde ekledik.

Suzidil Ayin metni ve musikisinin özellikleri hakkında hiçbir açıklama yapılmamış ? Örneğin, 3. Selâm’ın son iki dörtlüğü Türkçe/Osmanlıca’dır. Bu arada, makamın adı ‘sûz-i dil’ ve ‘sûzidil’ şeklinde iki değişik şekilde yazılmış !

Bilindiği gibi, Mevlevi Ayinleri geleneksel olarak tekkelerde, sema’ya eşlik etmek için icra edilir. Burada ise, bir CD kaydı için, bir stüdyo ortamında icra edilmektedir. Acaba böyle bir Ayin icrasının estetikleri ne olmalıdır ?

Burada izlenen yöntemin, kubbeli bir tekke ortamını yapay olarak yaratma olduğu görülüyor. Bunun için de, elektronik yankılama/eko işlevine başvurulmuş !?

Fakat, bu yankılama işleminden dolayı seslerde arzu edilmeyen değişikliler, sapmalar olmuş. Örneğin ney, kendine özgü tınıları yerine, özellikle de dem sesleri ile üflenirken, borumsu bir şekilde duyulmakta. Bolahenk nısfiye ile biraz da fosurtulu çalınan son taksimde de yankılama insanı rahatsız edecek derecede. Naathan’ın sesi yankılamalarla taşmış ; ayinhanların sesi de eslerde yankılama yüzünden uzayıp gitmekte...

Geleneksel olarak, Mevlevi Ayinlerinde semazenlere usulleri vuran kudüm eşlik eder. Burada canlı bir kayıt olmadığına göre bu kudüm vuruşları nasıl olmalıdır  ? Sürekli ‘düm, düm’ vuruşlar, dinleme zevkini azaltıyor denebilir.   

Bilindiği gibi, Suzidil makamı başlangıçta, tiz durak hüseyni’den (mi) inici olarak, nim Hisar (re#), çargâh (do), buselik (si) perdelerini içine alan bir hicaz dörtlüsü ile seyre başlar. Fakat, bu dörtlünün böyle icrası kulağa biraz tuhaf gelmekte. Emin Dede peşrev’inde önce hüseyni’den, neva’ya inmiş ve hemen sonra gerdaniye’ye kadar çıkarak bu sorunu çözmüş.

Ayin’in icrası genellikle Heper notayazımına uymakta, bkz. Heper 1974: 317-328.* Fakat çevrimiçi Konya Türk Tasavvuf Müziği Topluluğu sitesinde bu ayinin başka bir versiyonu bulunmakta ve topluluk buna göre söylemekte.

Yukarda görüldüğü gibi, hepsi de erkek olan ‘sesler’ süpürde düzeninde söylemekte. Anlaşılan, bu topluluğun kadın üyesi bulunmamakta ? Halbuki, kadın sesleri bu çiğ erkek seslerini biraz yumuşatabilirdi.

Naat’ın okunuşu biraz daha heyecan verici olabilirdi. Naat’ın tümünün okunuşu iyi olmuş. Ayinhanların da kalabalık olmayışı (5 kişi), böyle bir CD kaydı için yerinde olmuş.

Bu CD’de neylerin sesi daha çok duyulmakta. Herhalde bu bir kayıt sorunudur.  

Ya Zekâi Dede’nin suzidil Ayini ? Zevkle dinlenen (ve hatta söylenebilen) zarif bir Ayin. Emin Dede’nin suzidil peşrevi’nin ezgisi de parlak ve çekici.

Frenkçe söylenişiyle ‘Enstrümental’ denilen ikinci çalgısal CD de, söylemseme/ playback için kullanılışlı.

Zekâi Dede’nin Suzidil Ayininin kaydını yapmak çok iyi bir fikir. Keşki daha fazlası yapılsa !

Bu CD’nin yapımında pek bir yenilik yapılmamış. Yine de bize bu güzel Ayini kazandırdıkları için Konya Türk Tasavvuf Müziği Topluluğu’na teşekkür borcumuz vardır.

___________________________________

Notlar:

* Zekâi Dede hakkındaki yazı, kelimesi kelimesine aynen ‘Esendere Kültür Sanat Derneği’ internet sitesinde bulunmaktadır, bkz. (www.eksd.org.tr/bestecilerimiz/zekai­_dede.php) veya ‘Zekâi Dede İlâhileri Notaları’. Orada, “Dr. Nazmi Özalp - Türk Musikisi Tarihi kitabından alınmıştır” denmiş. Burada hiçbir kaynak adı verilmemiş !

** TDK, Türkçe Sözlük, 2011: 2488: “viyolonsel a. (l ince okunur) Fr. violoncelle müz. Viyoladan büyük, kontrbastan küçük, dört sürtme telli bir orkestra çalgısı, çello.”

*** Heper, Sadettin. Mevlevî Ayinleri. Konya Turizm Derneği Yayını, 1974.

 

İlhami Gökçen           

Toronto, Kanada

ilhamigo@hotmail.com

 
İletişim E-Posta: - Telefon:
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu yazıya hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer Yazıları

SİPSİ [çalgısı] ve SİPSİ [sözcüğü] ÜZERİNE...
Esin Atıl’ın Levni ve Surname" kitabında çalgı adlandırma yanlışları (2)…"
Zeki Müren’in, Şekip Memduh Bey’in "Gönlümle oturdum da" şarkısını okuyuşu üzerine...
Esin Atıl’ın Levni and the Surname kitabında çalgı adlandırma yanlışlıkları…
ALİ BERKTAY’ın Çevirileri Üzerine,,,
“Güfte İncelemesi -1-“ Kitabının tanıtım ve eleştirisi... İlhami Gökçen
İstanbul Tarihi Türk Müziği Topluluğu-Mehter [CD Tanıtım ve Eleştiri]…
Şerif İçli’nin iki uşşak şarkısı üzerine...
Zekâi Dede - Sûz-i Dil Mevlevî Âyini [CD Tanıtım ve Eleştiri]
Zekâi Dede - İlâhiler CD Tanıtım ve Eleştirisi…
“Sultan Bestekârlar - Mehter“ CD Tanıtım ve Eleştirisi…
CD Tanıtım ve Eleştiri: Sentez-i Muhabbet / Mücahit Işık
Kaside-i Bürde…
Abdülkâdir-i Merâgî Besteleri - CD Tanıtım ve Eleştiri
CD Tanıtım ve Eleştirisi: “Ajamlar - Acemler -عجملَر“*
Türk Edebiyatında Aruz tutkusu ve pahası (yahut belâsı) ...
CD Tanıtım ve Eleştirisi: Tanbûrî Mustafa Çavuş
Toronto’da Türk Musikisi Konseri - Biraz da Acemî ve Yunanî
Toronto’da "Les Voix du Coeur" konseri var...
IV. Beynelhalk Muğam Festivali ardından…
İslâmda Resim ve Heykel Yasağı
ICTM Makam ve Arap Dünyasında Müzik Çalışma Grupları Ortak Sempozyumu'nun ardından...
TRT Müzik...
Diğer Yazarlar

Sedef ve sedefkârlık üzerine…
Yeni bir "Müzik Tarihi Kitabı" vesilesiyle…
Nida Tüfekçi’nin Öğrencisi Olmak!..
Müzik piyasası!..
Koro sendromu…
Fazıl Say'ın müzikte dostluk tahayyülü ve yanılgıları… Gökmen Özmenteş
Müzikte batılılaşma travması “tedavi“ edilebildi mi?..
Müzikoloji ve Abdülkadir Meragi’nin hayaletleri...
SİPSİ [çalgısı] ve SİPSİ [sözcüğü] ÜZERİNE...
Günün Sözü
Anlamadığının arkasından konuşur insanlar, uydurur da uydurur. Bir yanlış anlaşılma gerçek olur…
(Ece Temelkuran)

Yazarlar 
Röportajlar
Etnomüzikoloji Dergisi’nin 2. sayısının yayını üzerine Fırat Kutluk ile röportaj...
Ayhan Sarı: Dergiden önce Etnomüzikoloji Derneği’nin kuruluş öyküsüyle başlayalım mı? Fırat Kutluk: Etnomüzikoloji Derneği ...
»
»
»
Tarihte Bugün
Arşiv Arama
Facebook
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklamlar
Künyemiz
Facebook
Twitter
Bize Ulaşın
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
0,38ms