Bugün - 25 Eylül 2018 Salı
Foto Galeri
Video Galeri
Firma Rehberi
Künye
Reklamlar
Üye İşlem
 Bize Ulaşın
www.musikidergisi.com Logo
-
İstanbul 28°C
Yazar Detayları

İlhami Gökçen

İlhami Gökçen - Toronto’da Türk Musikisi Konseri - Biraz da Acemî ve Yunanî

Toronto’da Türk Musikisi Konseri - Biraz da Acemî ve Yunanî
Yazı Tarihi: 22 Haziran 2015 Pazartesi

Yukarda görülen başlığın anlamı ancak aşağıya harfi harfine çıkardığım konser programını okuyunca anlaşılabilir:

            Kürdi Pishrow [Peşrev], Sultan Korkut (1467-1513)

            Gülizar Beste [Beste-i zencîr-i zülfündür], Tanburi İzak (1745-1814)

            Hüsseyni Ayir [Ağır] Semai [çeşm-i bed keş be ... ], Shishtari [Şeştari] Murad (?-1688)

            Bestenigar Pishrow [Peşrev], Dimitrius Cantemir (1673-1723) 

            Uyan Ey Gözlerim Gafletten Uyan, Ali Ufki (1610-1675)- lyrics [sözleri] Sultan Murad III  

            Kürdili Hijazkar Saz Semai, Tatyos Efendi (1858-1913) 

           Nihavand Ilahi [Bu aşk bir bahr-i ummandır, Düyek, Beste: Hadi Bey (Yeniköylü)], Mevlevi Ayini, Anonymous [?]

           Ashkın Ile Ashiklar Yansın Ya Resululallah [Nihavend, sofyan, Sözleri: Yunus Emre], Dogan Argin [Ergun]

           Te Ypermacho, Byzantine Chant  

           Ti sklirotis einai phos mou, Petros Peloponnisios (1740-1778), Echos IV legotos, maqam, Segâh Sid

           Havada Bulut Yok, Istanbul Türküsü [Yemen Türküsü !]

           Aziz İstanbul, Münir Nurettin Selçuk (1901-1981)  

           Aheste çek kurekleri, // Politiki Susta

           Politikos Syrtos

           Gamzedeyim deva busman [bulmam], Ussak Sarki, Tatyos Efendi  

           Gitti de gelmeyiverdi, Dede Efendi (1778-1846)  

           Karotseris, Anonymus.

 Not. Köşeli ayraç içindekiler yazarın düzelti ve ekleridir.

           Konstantinopl Musiki Ansamblı ve Misafir Musikiciler:

            Kiya Tabassian, direction and setar [yönetim ve setar] (Montreal)

            Didem Başar, qanun (Montreal)

            Patrick Graham, percussion [vurmalılar](Montreal)

            Pierre-Yves Martel, kontrbas (Montreal) - [viola da gamba da çalıyor]

            Neva Özgen, kemençe (Turkey)

            Kyriakos Kalaitzidis, oud (Greece)

            Yaprak Sayar, singer [söyleyici] (Turkey)

           Google, yönetici Kiya Tabasian hakkında bilgi vermekte: 1976 Tahran doğumlu, 1960’da Montreal’a göç etmiş. İran musikisi üzerine öğrenim görmüş. Montreal Konservatuarında da musiki öğrenimi görmüş. Bir İran çalgısı olan setar çalmakta (şurangiz adlı benzer bir çalgı da çalmakta). Besteciliği de var. 1998’de Constantinople Music Ensembl ’ını kurarak birçok konserler verip, kayıtlar yayınlamış. Uzun sakalı ve sarkan zülüfleri ile dikkati çekiyor.

           Karmaşık bir yazımla görülen yukardaki programı, sorguladığım Neva hanım  Kiya Tabassian’ın kendisinin hazırlamış olduğunu söyledi. Anlaşılan Türk musikisinin tarihsel bir sergilenişi yapılmak istenmiş. Ayrıca, İstanbul’un Bizans geçmişine de gönderme yapılmış. M. Nurettin’in gazelimsi şarkılarının da Acem doğaçlama zevkine uygun gelmiş oldukları için seçilmiş olduğunu sanıyorum.  

           Konser, 6 Haziran Cumartesi gecesi icra olundu. Aynı gün, saat 2-4  arasında iyi bir fikir olarak bir tanıtım toplantısı (workshop) yapıldı. Burada, icracılar çalgılarını tanımladılar ve ufak makamsal çalışlar yaptılar (hüzzam, segâh, hicaz gibi). Bay Tabassian da setar’ını tanımladı ve tıngırdattı. Güzel İngilizce konuşan Neva hanımın doğru tanımlamasına rağmen, Bay Tabassian’ın armudî kemençe’yi, şimdi bizim rebab dediğimiz fakat kemençe olarak da bilinen çalgıyla ve hatta kopuz ile ilişkilendirmesine  itiraz ettim.* Herhalde bundan dolayı, kendisine programda bazı yanlışların olduğunu söylememe rağmen kulak asmadı. Anlaşılan Türk musikiciler de kendisini uyarmamışlar!

           Bay Kalaitzidis, eski bir Yunan elyazmasında Bizans notasyonu ile yazılmış bir Abdülkadir Meragi parçasının bulunduğu bir sayfayı ekranda gösterdi ! ?

           Setar çalgısı, bir bağlama yavrusu gibi. Uzun sapında pek fazla olmayan perde bağları var. Bay Tabassian başparmağının uzun tırnağı ile çaldı. Mızrapla da çalınabilirmiş. Sorgum üzerine, mikrotonları perde bağlarını oynatarak çaldığını söyledi. Geçkileri nasıl yapmakta ? Konser sırasında setar’ın sesini pek duymadım, en önlerde oturduğum halde.

           Setar’ın zayıf sesi bana İranlı müzikolog Araş Mahfuz’un sözlerini hatırlattı: Musikiye dinin olumlu bakmamasından dolayı, İran çalgıları özellikle hafif sesli, evden dışarı duyulmayacak şekilde yapılmışlardır!

           Kontrabas’ı da yakışıksız buldum. Perdeleri doğru bastığından da emin değilim. Zaten o da pek hafiften çoğu kez parmakla ve bazen yayla çalmaktaydı. Vurmalıları çalanın elinde bizim musikiye uygun bir daire yoktu. Hızlı parçalarda Arap’ların rik dediği ufak bir zilli def çaldı.

           Konseri, üç misafir Türk hanım musikici kurtardı diyebilirim. Zaten, Suriyeli bir arkadaşın haber verdiği konsere onların bulunduğunu öğrenince katılmaya karar verdim.

           Yaprak Sayar, tanımadığım güleç yüzlü bir söyleyici. Genç, taze ve tiz bir ses (benim tercihim biraz daha altomsu). Asıl önemlisi temiz ve düzgün bir okuyuş sergileyişi oldu, yani şimdi moda olan sapıtmaları yapmadı. Havada bulut yok gibi bu programda yer almaması gereken bir türküyü bile (anlaşılan İstanbul türküsü sanılarak alınmış) ona yakışan ciddi bir tavırla söylemesini takdir ettim (çünkü genellikle bir aşk türküsü gibi cıvık bir şekilde söylenir). Münir Nurettin’in gazelimsi şarkılarını da hiç aksatmadan okudu. Bay Kalaitzidis de gazel okumaya yeltendi ama sesi ?

           Şehzâde (Sultan) Korkud’un peşrev’inin notasını Lavignac Ansiklopedisindeki monografisine koyan Rauf Yekta, bu peşrev’i her çalışında büyük hüzüntü duyduğunu yazar (1921: 2979).** Bende de aynı hisleri uyandırdı. Keşki tekrar bölümleri forte çalınmasaydı ! Ayrıca, her ne kadar Kürdi deniliyorsa da Yekta bu parçanın Hüseyni makamında olduğunu  dipnotunda bildirir.

           Şeştari’nin Hüseyni Ağır Semaisi’ni herhalde Farsça olan sözlerinden dolayı Bay Tabassian’ın kendisi okudu. Keşki Yaprak hanım okusaydı ! Ayrıca, Yaprak hanım Bu aşk bir bahr-i ummandır ilâhisini söylerken, kendisi de sanırım Mevlana’dan bazı beyitler okudu ve böylece Mevlevi ayini denmiş oldu ?      

           Konser, Toronto’da yeni yapılmış olan Ağa Han Müzesine bağlı İsmaili Merkezinde (Center) verildi. Kısaca, bunun da ilginç olan öyküsü şöyle:

            İsmailî tarikatının başı, Büyükbaba Ağa Han’ın tavsiyesi üzerine İsmailî  Hindistan’lılar, Afrika’nın Uganda, Kenya, Tanzania gibi ülkelerine göç eder. Fakat, bu ülkeler bağımsızlıklarını kazandıktan sonra İsmailîleri artık istemezler ve onlara çok kötü muamele etmeğe başlarlar. O zamanın Kanada başvekili Trudeau bunların Kanada’ya göç etmesine izin verir. Onlar da büyük bir topluluk halinde Kanada’ya gelirler. Herhalde bu iyiliğe karşılık olarak, bu defa da şimdiki Ağa Han, İslâm Sanatları Müze’sini Toronto’da kurmaya karar verir.  

           Konser’in en başında, Toronto İsmaili Korosunun genç üyeleri, Yaprak hanımla beraber Bülbülüm Atın Kafeste Rumeli türküsünü söylediler.  

____________________________________________

           * Armudî kemençe, ‘lyra’dan türemedir, bkz. Gözde Çalakoğlu Sarı (Porte Akademik, 2012: 81).

           ** Rauf Yekta (Raouf Yekta Bey). “La Musique Turque”, Encyclopédie de la musique et Dictionnaire du Conservatoire, Première partie: Histoire de la musique 5. Yayımcılar: Lavignac, A., de la Laurencie, L. Paris: Librairie Delagrave, 1921, ss. 2945-3064.

               “ p. 2979: Lorsque je joue cette mélodie, je ne puis m’empêcher d’éprouver un sentiment d’affliction, ce morceau mélancolique évoquant dans ma pensée la fin tragique du malheureux prince Korkoude, mis à mort par son petit frère le sultan Sélim 1er en 1513.”

               (= s. 2979: Bu ezgiyi çaldığımda, derin bir hüzün hissi duymaktan kendimi alıkoyamam ; bu üzüntülü parça kafamda, talihsiz Şehzade Korkud’un acıklı sonunu, küçük kardeşi Sultan 1. Selim tarafından 1513’te öldürülmesini anımsatır.)

              

            İlhami Gökçen

            Toronto, Kanada

            ilhamigo@hotmail.com

           

 

 
İletişim E-Posta: - Telefon:
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu yazıya hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer Yazıları

Esin Atıl’ın Levni ve Surname" kitabında çalgı adlandırma yanlışları (2)…"
Zeki Müren’in, Şekip Memduh Bey’in "Gönlümle oturdum da" şarkısını okuyuşu üzerine...
Esin Atıl’ın Levni and the Surname kitabında çalgı adlandırma yanlışlıkları…
ALİ BERKTAY’ın Çevirileri Üzerine,,,
“Güfte İncelemesi -1-“ Kitabının tanıtım ve eleştirisi... İlhami Gökçen
İstanbul Tarihi Türk Müziği Topluluğu-Mehter [CD Tanıtım ve Eleştiri]…
Şerif İçli’nin iki uşşak şarkısı üzerine...
Zekâi Dede - Sûz-i Dil Mevlevî Âyini [CD Tanıtım ve Eleştiri]
Zekâi Dede - İlâhiler CD Tanıtım ve Eleştirisi…
“Sultan Bestekârlar - Mehter“ CD Tanıtım ve Eleştirisi…
CD Tanıtım ve Eleştiri: Sentez-i Muhabbet / Mücahit Işık
Kaside-i Bürde…
Abdülkâdir-i Merâgî Besteleri - CD Tanıtım ve Eleştiri
CD Tanıtım ve Eleştirisi: “Ajamlar - Acemler -عجملَر“*
Türk Edebiyatında Aruz tutkusu ve pahası (yahut belâsı) ...
CD Tanıtım ve Eleştirisi: Tanbûrî Mustafa Çavuş
Toronto’da Türk Musikisi Konseri - Biraz da Acemî ve Yunanî
Toronto’da "Les Voix du Coeur" konseri var...
IV. Beynelhalk Muğam Festivali ardından…
İslâmda Resim ve Heykel Yasağı
ICTM Makam ve Arap Dünyasında Müzik Çalışma Grupları Ortak Sempozyumu'nun ardından...
TRT Müzik...
Diğer Yazarlar

Nida Tüfekçi’nin Öğrencisi Olmak!..
Müzisyen çeşitleri…
Koro sendromu…
Arif Sağ 2018 Röportajından seçmeler…
Geleneksel Türk müziği tarihine ışık tutacak bu yazı ne zaman yazılmış?..
Müzikoloji ve zevk-i selim…
Esin Atıl’ın Levni ve Surname" kitabında çalgı adlandırma yanlışları (2)…"
Günün Sözü
Kime verir isen ederinden fazla değer; gün gelir o kişi muhakkak senin başını öne eğer…
()

Yazarlar 
Röportajlar
Frankfurt Musicmesse'de Hohner ve Stephan Wieland ile röportaj…
Frankfurt Müzik Fuarı'nda fabrikası Almanya Trossingen'de bulunan Hohner akordion ve ağız mızıkası  firmasının satış müdürü Stephan Wie...
»
»
»
Tarihte Bugün
Arşiv Arama
Facebook
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklamlar
Künyemiz
Facebook
Twitter
Bize Ulaşın
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
0,41ms