Bugün - 20 Ekim 2019 Pazar
Foto Galeri
Video Galeri
Firma Rehberi
Künye
Reklamlar
Üye İşlem
 Bize Ulaşın
www.musikidergisi.com Logo
-
İstanbul 23°°C
Yazar Detayları

Gökhan Yalçın

Gökhan Yalçın  - Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuasında Kitâb-ı Egâni, Kitâb-ı Egâni'de İmâm Mâlik

Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuasında Kitâb-ı Egâni, Kitâb-ı Egâni'de İmâm Mâlik
Yazı Tarihi: 4 Ekim 2019 Cuma

Nâyi Mustafa Kevserî'nin mecmuasında musikinin dinen uygun olduğuna yönelik rivayet edilen hadislerin yanı sıra Ebu'l-Ferec Ali-i Isfahanî'ye ait "Kitab-ı Egânî"den de alıntılar yapıldığı görülür. Kevserî bu alıntıya "İmâm Mâlik" başlığı vermiş, Kitab-ı Egânî 'ye atıf yapmışsa da alıntının ikinci bir kaynağa, Abdulgani Nablusi'nin el-Ukudul-lü'lü'iyye fi Tariki's-Sadetil-Mevleviyye adlı eserine dayandığı tespit edilmiştir. Bu eser Müstakimzâde Süleyman Sadeddin tarafından şerh edilmiş ve Şerh-i İbarat adıyla telif edilmiştir.  Şerh-i İbarat adlı eserde ise mezkûr alıntı "İmâm Mâlik'in Nağmeyi Ta'limi" cümlesi ile başlıklandırılmıştır[1]. Kısaca alıntı silsilesinin Kitab-ı Egâni, el-Ukudul-lü'lü'iyye fi Tariki's-Sadetil-Mevleviyye, Şerh-i İbarat ve Kevserî Mecmuası olduğu anlaşılmaktadır.

Alıntının asıl kaynağının belirtildiği cümle şu şekildedir:

"İMÂM MÂLİK[2]

Ve hukiye [anlatıldı] Ebu'l-ferec el-Isfahânî Kitab-ı Eganiye ennel İmâm Mâlik İbni Enes r.a. Semia mentaganna şeyen alagayri sevabil Egani nam kitabında Ebu'l-ferec el- Isfahânî der ki:…"

Görüldüğü üzere asıl kaynak Ebu'l-ferec el-Isfahânî'ye ait Kitab-ı Egani'dir. Ebü’l-Ferec el-Isfahânî kimdir?

Ebü’l-Ferec 284 (897) yılında doğdu. Şair olan Ebü’l-Ferec’in el-Egâni’ye kaydettiği şiirlerle ilgili edebî tenkitler alsa da onun şöhreti tarihçiliğinden ve özellikle el-Egâni adlı eserinden kaynaklanmaktadır. Ebü’l-Ferec'in el-Egâni’yi yazıp bitirince Seyfüddevle’ye gönderdiği, Seyfüddevle'nin de kendisine 1000 dinar verdiği rivayet edilir. Ömrünün sonlarında akli dengesi bozulan ve felç geçiren Ebü’l-Ferec 14 Zilhicce 356 (20 Kasım 967) tarihinde Bağdat’ta ölmüştür3.

Ebü’l-Ferec'in Kitab-ı Egâni adlı eseri ensâb, ahbâr, şiir ve şairler, meyhâneler, mûsiki, şarkıcılar vb. konularda otuz civarında yazdığı eserlerden günümüze ulaşan dört eserinden biridir ve müellifinden daha çok meşhur olan bir eserdir. Emevî devrinde ve Abbâsîler’in ilk dönemlerinde yaşayan şarkıcı ve bestekârlarla bunların şarkı ve bestelerini konu edinmiştir. Ebü’l-Ferec şarkının güftesi, bestesi ve bestekârı hakkında bilgi verirken şiirin vezni, garîb kelimeleri, şairin ve bestekârın hayatı, şarkının kimin için bestelendiği, hangi şarkıcılar tarafından okunduğu gibi hususlara da temas eder. Bu bilgileri verirken zamanına kadar gelen yazılı belgelerle döneminde yaşamakta olan kişilerin ve bizzat kendisinin şahit olduğu olaylardan istifade eder[3].

Kitab-ı Egani'de yer verildiği belirtilen İmâm Mâlik alıntısının devamı şu şekildedir:

Kitab-ı Egani'de Ebü'l-Ferec el-Isfahânî der ki:

"…Sahib-i mezheb olan İmâm Mâlik hazretlerinin bir mahalde bir kimse teganni ederken mesmû'ı olub tertib-i nağme-kârîde hatası olduğuna muttali oldukta "fe ahrece re'sev min kuvvetin ve reddehu iles-sevabi" pencereden başını uzadıb ol hanendeye hatasını ifade ve talim eyledi. Ve dürüstünü söyledi. "fesseluhu zalike eşşahsu li yuidehu" ol kimse dahi bir kerre ihlam ile ahzı mümkün olmayub bir kerre dahi talim buyurun deyu recamend oldu. "fe kalle hatta takulu ehaste min Mâlik bin Enes" İmâm dahi dedi ki "sana talim ederim. Lakin benden ahzını söyleyüb vesair ilim gibi benden rivayet eylediğini isterim" deyüb ol kimseye lüzumu kadar tekrar ile talim ve tefhim eyledi…" (Kevserî, vr. 222b-223a).

Mezkûr alıntının sadeleştirilmiş şekli şöyledir:

İmâm Mâlik bin Enes (ra) hazretleri bir gün muganniyi işitti; yanlış makam teganni ettiğini işittiğinde pencereden başlarını uzatıp o hânendeye hatasını söyleyip, dürüstünü tâlîm buyurdular. O kimse de bir defa talim ile öğrenmesi mümkün olmadığından bir defa daha talim buyurmalarını arz etti. İmâm Mâlik bin Enes buyurdular ki; “sana talim ederim, lâkin benden öğrendiğini, diğer ilimler gibi benden rivâyet eylediğini herkese söylemeni istiyorum” dediler ve o kimseye lüzumu kadar tekrar talim edip, anlattılar. Aynı alıntıyı Hâşim Bey de mecmuasına kaydetmiştir (Hâşim, 1864: 46-47)[4].

Nâyi Mustafa Kevserî'nin mecmuasına aynı kaynaklardan yararlanarak alıntı yaptığı diğer mezhep İmâmı ise İmâm-ı Âzam'dır. Bir sonraki yazımızda da "İmâm-ı Âzam'ın Komşu Nağmesini istima'ı" konularını içeren alıntıyı ele alıyoruz.



[1]Müstakimzade Süleyman Sadeddin. Şerh-i İbarat. (Yayına Hazırlayan: Ensar Karagöz). İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, 2019.

[2] Mâlikî mezhebinin İmâmı, büyük müctehid ve muhaddis (TDV İslam Ansiklopedisi, s. 506-513).

[4] Yalçın, Gökhan (2016). 19. Yüzyıl Türk Musikisinde Hâşim Bey Mecmuası-Birinci Bölüm: Edvâr. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.

 
İletişim E-Posta: - Telefon:
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu yazıya hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer Yazıları

Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuasında Kitâb-ı Egâni; Kitâb-ı Egâni'de İmam-ı Âzam…
Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuasında Kitâb-ı Egâni, Kitâb-ı Egâni'de İmâm Mâlik
Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuasında "Enceşe"
Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuasında İbnü'l-Fârız Dîvânı'ndan Bir Şiir
Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuasında İnsan Sûretleri…
Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuasında Nihâvend Peşrev...
Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuasında Sa'atnâme…
Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuasında Hâtem Efendi Şiirleri…
Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuasındaki Mühür ve İmzalar…
Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuasında Mesnevî'den Beyitler…
Nâyi Mustafa Kevserî'ye göre musikinin dört kavlî…
Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuası ve Nâyi Osman Dede'nin Defteri
Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuasında aşiran perdesi…
Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuasına Kaydettiği Hadis-i Şerifler…
Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuasında "Deve Hikâyesi"...
Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuasında Esrâr-ı Nây-ı Şerîf…
Nâyi Mustafa Kevserî'ye göre şedd makamlar…
Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuasında Şifa-Bahş Makamlar…
Nâyi Mustafa Kevserî'nin icatları…
Filateliden müzikolojiye ve bir müzikolog gözüyle pullar…
Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmûasında Zikrettiği Edvârlar...
Nâyi Mustafa Kevserî'den "Ney Açma" dersleri…
Nâyi Mustafa Kevserî'den genç neyzenlere tavsiyeler…
Diğer Yazarlar

Müzikoloji deyince...
Beste türkülere bir yenisi daha eklendi: “Zeytinyağlı yiyemem, basma da fistan giyemem aman“…
Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuasında Kitâb-ı Egâni; Kitâb-ı Egâni'de İmam-ı Âzam…
Lutiyerlik & çalgı yapımcılığı geleneği ve mesleki örgütlenmenin önemi...
Türküler bizim...
Müzisyen'den müzisyenlere nâçizane…
Koro sendromu…
“Mızıka“ kelimesi ile “mızıkçılık“ arasındaki ilişki…
Müzikoloji ve Canfeza Edebiyat…
Çevrimiçi Türk Halk Musikisi Videoları: "Konma Bülbül Konma Nergis Daline"
Günün Sözü
Güzel sanatlarda en önde ve en çabuk yapılması gereken Türk müziğinin geliştirilmesidir...
(Mustafa Kemal Atatürk)

Yazarlar 
Röportajlar
Etnomüzikoloji Dergisi’nin 2. sayısının yayını üzerine Fırat Kutluk ile röportaj...
Ayhan Sarı: Dergiden önce Etnomüzikoloji Derneği’nin kuruluş öyküsüyle başlayalım mı? Fırat Kutluk: Etnomüzikoloji Derneği ...
»
»
»
Tarihte Bugün
Arşiv Arama
Facebook
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklamlar
Künyemiz
Facebook
Twitter
Bize Ulaşın
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
0,50ms