Bugün - 12 Kasım 2019 Salı
Foto Galeri
Video Galeri
Firma Rehberi
Künye
Reklamlar
Üye İşlem
 Bize Ulaşın
www.musikidergisi.com Logo
-
İstanbul 22°°C
Yazar Detayları

Recep Uslu

Recep Uslu - Müzikoloji ve <Neye Övgü>, Neyzen Özdönmez...

Müzikoloji ve , Neyzen Özdönmez...
Yazı Tarihi: 28 Temmuz 2019 Pazar

Türk Müziği çalgıları ve şiir, ilişkisinde Göktan Ay danışmanlığında Divan Edebiyatı Şiirlerinde Çalgılar konulu bir tez yapıldığından bu yana epey zaman geçti. Bu çalgılardan biri olan ney hakkında G. Zavotçu (TAED, 2009), Fatih Koca (Dini Araştırmalar, 2002), Neşe Can’ın makalelerini (Gazi Eğitim Fak.D, 2011) hatırlıyorum. Daha bir çok çalışma tez merkezinden ve müzik bibliyografyasından bulunabilir.

Benim burada tanıtmaya çalışacağım şiir Cumhuriyet müzikoloji tarihinde ilk defa yayınlanıyor. Müzik tarihimizde ney çalgısına övgü şiirleri bulunmaktadır. Bunlardan biri de Şevket Gavsi’ye aittir. Bugün köşemizi bilinmeyen bu şiire ayırdık.  

Şair, müzikolog, bestekar Neyzen Mahmut Şevket Özdönmez (d.13.07.1873 Edirne -ö.1954 İstanbul Edirnekapı, hayatı için bk. online TEİS 2), Rauf Yekta ile birlikte 1913-1925 arasında Yenikapı Mevlevihanesi neyzenlerinden biri idi. Özdönmez’in saz, söz ve biri Çanakkale marşı olan otuz sekiz bestesinden bazıları basılmıştır. 1947’de istinsah ettiği Ahmed Cavid Bey’in tarih kitabına (TTK Kütüphanesi, no. Y/0573 2-1, 128 yap.) imzasını atmıştır. Hakkında ilk defa bir sempozyumda sunum yaptığım zaman torunlarından birkaçı benimle görüşmek için İzmir’den İstanbul’a gelmişlerdi. Gavsi’nin ney için yazdığı bu şiir, her nasılsa Özege kataloğunda Osmanlı Türkçesinde tarihsiz basılmış bir kitap gibi görünüyor, ben de uzun süre kitap olarak aradım, aslında bir şiir olduğu anlaşıldı. 1912’de yayınlanmış “o” şiir, yani “neye övgü” şiiri işte burada ilk defa latin alfabesiyle yayınlanıyor:

<Ney (1) 

Bezm-i elesti kılmada ebnâ nevâ-yı ney/ Îcâd-ı sırrın etmede ifşâ sadâ-yı ney

Haşyet-nümûn-ı haşirdir ol kalb-i hufteye/ Sor sûr-i nümâ-yı meânî-yi likâ-yı ney

Eyler küşâd-ı berzâh-ı zulumât enfüsi/ Âb-ı hayâtı nefh ile nûr-ı nidâ-yı ney

Gark-ı tecelliyât olur sine-i âgehân/ Yârmış visâl-i neylini darb-ı âsâ-yı ney

Meshûr-ı feyzî olmuş ânın genc-i tûr-i dil/ Mülk-i ledün muzaffer ider âşinâ-yı ney

Gam leşkeri ne rütbe-füzûn olsa gam değil/ Kişveristân-ı zevk-i cenândır livâ-yı ney

Re’sî hevâ-yı aşkda[dır] gönlü [ol] habîbde/ Vuslat-yeminde sâir o zevrak edâ-yı ney

Bir dem sâfîr-i dilkeşî değse samâhına/ Bülbül olur hemân o zamân canfedâ-yı ney

Nefs-i nefîsî bir nefes olmaz cudâ-yı Hak/ Hu hu diyor sukûnda dahi perdehâ-yı ney (2)

Çıkdı sema-ı kuds-i dile oldu cân-ı pâk/ Devr-i devrân-ı sidreye dek per-küşâ-yı  ney

Bulmuş revâc-ı âlem-i a’lâda cevheri/ Bâzâra çıksada yine düşmez bahâ-yı ney

Zehr-i derûn-ı mubeddel tiryâk-ı şevk olur/ Dil-hasta-i firâka müessir devâ-yı ney

Jenk-i riyâ ve sem’a-yı dilden baîd eder/ Üfler gubâr-ı âyineyi encilâ-yı ney

Sırr-ı cemâl [ile] oldu huveydâ celâlden/ Menlâ-yı Rum edince zuhûr-ı fezâ-yı ney

Dönmüş ki çerhe mevleviyân şemsi-veş olur/ Pertev-i nisâr sâha-i neşvünümâ-yı ney

Mutrıb-ı kudûm yâre kademzen ki olmada/ Çenk u rebâbı inletir elbet hevâ-yı ney 

Tâb’-ı belbağı depretiyor cûş-ı nağmesi/ Müzdâd olunca böylece bazen safâ-yı ney

Nâyin gibi sözüm de özümden eser verir/ Gavsî aceb mi olsa bu nazmım revâ-yı ney

[Gavsi’nin notları: ] 1- Ekser beyitlerde neyden insan-ı kâmil maksuddur. 2-Ney ve emsâli içi boş olan şey alâ-hâlihi dururken dahi kulağa temasında içerisindeki hava-yı nesiminin ceryânı mahsusdan hâsıl olan hafif sadâya telmih. Danişzâde Şevket Gavsi (Beyânülhak dergisi, c.7/sy. 165, 1330/1912 tarihli, s. 2920)>

Çevirenin Notu: Yedi ve on dördüncü beyitlerde muhtemelen baskıdaki eksik heceleri [x] parantez içinde biz ilave ettik, mısrayı tamamlayan muhtemel heceler. On altıncı beyitte rebabı kelimesi yanlışlıkla zebabı yazılmış, düzelttik. Neyzenlere kültürümüzde yüklenen bir anlam var. Yukardaki şiir bu anlamı içermektedir. Neyzen olmaya çalışanların bu şiirin anlamını içselleştirmeleri gerekiyor. Şiirden anlaşılan kim bilgiyi içselleştirmezse, iki yüzlülükten kurtulamaz demektir. 

Çalgılara övgülerden bir tez yapılabilir, tez konusu arayanların dikkatine.

 

 
İletişim E-Posta: - Telefon:
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu yazıya hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer Yazıları

Müzikoloji, Asaf Halet Çelebi ve Todi Musikisi…
Müzikoloji ve Canfeza Edebiyat…
Müzikoloji ve Keman Tarihi ya da Saraydaki Kemancı 1777 …
Müzikoloji Ve Hafız Emin Işık’ın Kasidesi…
Müzikoloji ve Katibi Edvarı- 1530
Müzikoloji kütüphanesine yeni bir yayın: “Türk Musikisi Atlası”
Müzikoloji ve , Neyzen Özdönmez...
Müzikoloji ve Ökten’den Sanat Felsefesi…
Müzikoloji ve altı parmakla mucib problemi…
Müzikoloji ve adalet duygusu...
Müzikoloji makalelerinde bibliyografyanin yeri: Bibliyometri analizi…
Müzikoloji sefinesi ya da gemisi…
Müzikoloji ve Meragi’nin mavi boncuğu…
Müzikoloji ve mağara metaforu...
Müzikoloji ve Barış...
Müzolojide Dürretüt-Tac, O Eseri Şirazi Yazmadı; Meragi öyle diyor…
Müzikoloji ve uzay yolculuğu...
Müzikoloji ve Afyonkarahisar İbrahim Alimoğlu Çalgı Müzesi…
Müzikoloji ve Demetnağme; bir kadın bestekar Demet Tekin yeni albümü…
Müzikoloji ve tereke defterleri veya müzayede katalogları…
Müzikoloji: Nayi Osman Dede’ye verilen teşvik ve bize verilen teşvik…
Müzikolojide fedakarlık, adalet, bol toplumsal örnekli yeni yıl…
Müzikolojide bir sempozyum macerası: Mevlana Araştırmaları Enstitüsü’nün Selam Vakti 745. Vuslat Yılında A.A. Konuk, Mesnevi, Fusus arasında intihal ve sadeleştirme
Müzikoloji ve Abdülkadir Meragi’nin hayaletleri...
Müzikoloji’de bir kaynak: Keşfü’l-Hümum 1341
Müzikoloji ve Cumhuriyet Bayramı…
Müzikoloji açısından “Rauf Yekta’nın Musiki Antikaları”…
Müzikoloji, deprem, İstanbul ve Itri
Müzikoloji ve zevk-i selim…
Müzikoloji, Lazkiye ve Mehmet Ladiki…
Müzikolojide Bir Problem: “Kantemiroğlu 'Edvar'ını ne zaman yazdı? XVI ve XVII. Yüzyıllarda 'Edvar' var mı?..“
Müzikoloji ve Gürültü Teröristleri...
Müzikolojide Yusuf Kırşehri’nin Önemi: Yeni Sistemci Anadolu Edvarları Ekolünün Kurucusu…
Müzikolog Rauf Yekta küstü mü? "Rauf Yekta’nın Musiki Antikaları" üzerine...
Müzikolojide Dualistlikten Deistliğe
Müzikoloji ve yeni Türkiye...
Müzikoloji, Müzikterapi ve Rahmi Oruç Güvenç…
Müzikolojide Rol Model -1-
Müzikoloji ve Neva Kâr’ın yıldönümü…
Yeni bir yayın: Müzikoloji ve “Evliya Çelebi’de Çalgılar“ …
Müzikolojinin veya İTÜ TMDK’nın 43.YIL kutlaması…
Müzikolojide veya müzikte yansıma felsefesi…
Müzikoloji ve Bölüm Başkanı Stratejisi...
Müzikolojide ve Müzikte Sürrealizm
Müzikte Mimesis Felsefesi veya bir aldatmaca..
Bestekar Musli, Kuruyemiş Ansiklopedisi ve Müzikoloji …
Müzikte "katarsis"...
Müzikoloji, Âmili ve Keşkül-i Müzikolog...
Müzıkolojı ve Cenaze Marşı ya da Segah Tekbir...
Müzikoloji ve Makasıdül-Elhan’ın kaç versiyonu vardır?
Müzikoloji, Edvar, Duvar, Yıldönümü...
Müzikoloji ve Edvarların Bir Yenisi: 1767 Yılı Hekimbaşı Edvarı …
Müzikoloji, Nuri Özcan Ve Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Ödülleri: 2017
Müzikolojide Çalışmalar: Türk Müziğinde Eğitim Çalıştayı…
Müzikoloji, keman eğitiminde yeni bir kitap…
Muzikolojide yeni bir terim önerisi: Eurogenetic
Müzikoloji : Bu eserin sahibi Nane’dir Nane! Muhayyer ağır çember “Vakt-i subh oldu“…
Müzikoloji ve Itri Haftası dolayısıyla yeni şeyler söylemek…
Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Ödülleri: 2016
Müzikoloji ve Itri’nin yılbaşı şarkıları…
Müzikoloji, panel ve ödüllendirme, Itri …
Müzikoloji "eleştiri ve çuvaldız", "dedikodu ve çeki düzen"…
Müzikoloji, Ömer Hayyam, bilgi ve anlayış…
Müzikoloji ve 2016 Taşköprülüzade Sempozyumu
Müzikoloji ve koku tarihi veya Itri’nin babası ne iş yapardı?..
Müzikoloji, Astroloji ve Itrî …
Müzikoloji sanatın korunmasını zorunlu görür…
Müzikoloji ve küreselleşen keşif ilişkisi…
Bibliyografyasız müzikoloji olur mu?..
Türk müziği tarihinde ihtilalin öldürdüğü bestekar kimdi?
Itri'nin yaşadığı ihtilaller …
Müzikolojide ihtilallerin yeri veya yersizliği…
Müzikoloji, Bilimsel Müzikoloji, Müzikoloji Bölümleri, İdeal Müzikoloji, Müzikolog Terimleri…
Müzikoloji ve sanata verilen değer: Fehm-i muhsin
Müzikolojide Urmevi’nin Yeri ve Müzik Eğitiminde Kadim Altı-Parmak Metodu… Recep Uslu
Urumiyeli Safiyyüddin ile “Devirler“ üzerine müzikoloji sohbeti...
Müzikolog Nobel ödüllü Urmiyeli Safiyyüddin ve “Hayali Meşk Hikayesi -2”
Müzikolojide iki ucu xxxlu değnek…
Müzikoloji, icra değişiklikleri – 2
Müzikoloji ve icra değişiklikleri, problemleri…
Müzikolojiye takviminizde yer ayırın: Bilgi-şölenleri/ sempozyumlar ve kongreler…
Müzikoloji ve Meragi’nin besteleri…
Müzikolojide Perde Transkripsiyonları ve Meragi’nin yeni bir eseri: Muhtasar Der İlm-İ Musiki...
Itri’nin keşfedilen yeni bir eseri mi? Evet, yeni bir şiiri…
Müzikoloji ve tercümelerin katkısı…
Türk Müziğinin “Bütünlüğü”ne evet - Itri Adına Ödül Organizasyonu…
Müzikoloji ve akademik çalışmaları teşvik…
Yeni yıl muamması: Itri muammasını çözen var mı?
Gencebay’a verilen ödül ve müzikolojide türler konusu…
Sanatçı, müzikolog, metodoloji ve yazı hakemliği…
Müzikoloji Atölyesi ve Sonuçları -1-
Muzikoloji ve Din...
Müzikoloji: Yanlışların karşısında durma cesareti...
Olmadı Kâmil Hoca: Müzik, eleştiri ve doğruluk...
Medeniyet sanat ve müzik...
Bir bestenin notası: Ahmed Hatiboğlu
İki kitap tanıtımı: Itri ve Makedonya’da Piyano, Prof.Dr. Aida İslam ve Balkan Türk Müziği
Panayot Abacı ve Türkiye’de müzikoloji kolay mı?..
Müzikolojiden Uluslararası Konservatuvara Makam Teorisi...
Müzikolojide birleşelim -3-
Müzik terapi ile başbaşa...
Müzikolojide birleşelim -2-
Bir “Müzik Bibliyografyası“nın başına gelenler...
Müzikolojide birleşelim...
1. Gazi Türk Müziği Günleri, Sazendeler Yarışması ve Müzikle tedavi olur mu?..
Türk Müziği Yarışması ve Uluslararası Sanat Müziği Kaynakları…
Gazi Üniversitesi’nde Kutlu Doğum Haftası ve Üniversiteler...
Ruhi Ayangil'in mektubu müzikolojinin feryadıdır...
Yüz yıldır aranan Meragi’nin Müzikler Hazinesi (Kenz-ül Elhan) adlı eseri bulundu mu?..
Müzikolojide Yeni Bir Metot: Bibliyometri Analizi
Müzikolojinin nedir şu edebiyat biliminden çektikleri...
Bugünlerin müzikolojik faaliyetleri...
Tarihi gerçekleri yazmak...
Müzikoloji ve sosyal psikoloji...
Diğer Yazarlar

"Fado" üzerine birkaç söz...
Beste türkülere bir yenisi daha eklendi: “Zeytinyağlı yiyemem, basma da fistan giyemem aman“…
Nâyi Mustafa Kevserî'nin Mecmuasında Kitâb-ı Egâni; Kitâb-ı Egâni'de İmam-ı Âzam…
Lutiyerlik & çalgı yapımcılığı geleneği ve mesleki örgütlenmenin önemi...
Türküler bizim...
Müzisyen'den müzisyenlere nâçizane…
Koro sendromu…
“Mızıka“ kelimesi ile “mızıkçılık“ arasındaki ilişki…
Müzikoloji, Asaf Halet Çelebi ve Todi Musikisi…
Çevrimiçi Türk Halk Musikisi Videoları: "Konma Bülbül Konma Nergis Daline"
Günün Sözü
Çalgıların dünyasında eski yeniyi doğurur...
(Ayhan Sarı)

Yazarlar 
Röportajlar
Etnomüzikoloji Dergisi’nin 2. sayısının yayını üzerine Fırat Kutluk ile röportaj...
Ayhan Sarı: Dergiden önce Etnomüzikoloji Derneği’nin kuruluş öyküsüyle başlayalım mı? Fırat Kutluk: Etnomüzikoloji Derneği ...
»
»
»
Tarihte Bugün
Arşiv Arama
Facebook
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklamlar
Künyemiz
Facebook
Twitter
Bize Ulaşın
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
0,55ms