Bugün - 18 Ocak 2018 Perşembe
Foto Galeri
Video Galeri
Firma Rehberi
Künye
Reklamlar
Üye İşlem
 Bize Ulaşın
www.musikidergisi.com Logo
-
İstanbul 28°C
Yazar Detayları

Recep Uslu

Recep Uslu - Müzikolojide Perde Transkripsiyonları ve Meragi’nin yeni bir eseri: Muhtasar Der İlm-İ Musiki...

Müzikolojide Perde Transkripsiyonları ve Meragi’nin yeni bir eseri: Muhtasar Der İlm-İ Musiki...
Yazı Tarihi: 8 Mart 2016 Salı

Konuya geçmeden önce 8 Mart Dünya Kadınlar gününü kutlarım. Konuyla ilgili bir kaç değinmeme yazının sonunda yer vereceğim.

Müzik tarihi ve icracılarını yakından ilgilendiren perdelerin aldıkları adlandırmalar ve bunların birbirlerine nasıl çevrileceğini gösteren transkripsiyonlardır: Perde Transkripsiyonları.

Perdelerin ilk defa adlandırılmaları harflerle olmuştur. İlk adlandırma “Ebced” harfleri ile yapılmıştı. Daha sonra bazılarının “ebced” düzenine uymadıkları, farklı harf sembollerin kullanıldığı görülmüş ve hepsini genelleyen “harf müzik yazısı” terimi kullanılmıştır. Ebcedden sonra veya aynı zamanlarda parmak adları da kullanılmıştır. XV. Yüzyılda Anadolu’da ise, Meragi’nin işaret ettiği gibi kendi döneminde perdelere, o perdeden çıkan makam isimleri koyma geleneği oluşmuş, zamanla Orta Asya ve Anadolu’da perdelere özel isimler verilmeye başlanmıştır. Günümüzde de kullanılan bu perde adları, geçmiştekiler ile şimdikiler arasındaki karşılıkları konusu zamanımızın tartışmalarından birini yansıtmaktadır.

Örnek olmak üzere,

Yalçın Tura, Kantemiroğlu’nun müzik eserini günümüz yazı ve notasyonuna çevirirken, yine Kantemiroğlu tarafından yapılmış böyle bir perde transkripsiyonu cetveli ile çözmüştü. Fakat ilk baskısında kendi yöntemini kullanmıştı. Ali Ufki’nin eserinde de bir perde transkripsiyonu olduğunu biliyoruz. Onur Akdoğu’nun perdeler kitabı, Cihat Can’ın, Ubeydullah Sezikli’nin tezleri gibi daha birçok nazariyat konularıyla ilgili araştırma yapanların çalışmalarında bu perde transkripsiyonlarını görebilirsiniz. Konuyla ilgilenenler için bu perde transkripsiyon tablolarından yararlanmamak mümkün değil. 2001’de Cihat Can’ın çalışması bize perdelerin bulunuşuyla ilgili “hesap, taksim ve tarh metotları” konusunda epey bilgi sunmaktadır.

Perde transkripsiyonları ebcedle yazılmış bir müzik eserinin nasıl anlaşılması gerektiğini bize gösteren rehberlerdir. Bunlara Müzik sesleri rehberleri, Müzik sesleri transkripsiyonları da denebilir.

Bu yazımda kaynaklar içinde nadiren rastlanan böyle bir perdeler transkripsiyon cetvelini görmek beni heyecanlandırdı ve bulduğum bilgiyi müzikologlarla hemen paylaşmak istedim.

Elimdeki yazma,

Paris Suppl.Pers. no. 1121, yazar yok, belirli bir eser adı kapağı yok, birden fazla çoğunluğu Farsça eserlerden oluşan mecmua. Yazarı kim, eserin adı ne, kaçıncı yüzyıla ait, mecmua kime ait, niçin sayfaları farklı hatlardan oluşuyor, kâğıtların renkleri niçin birbirinden farklı gibi bir yığın çözülmesi gereken, zor bir durum. 

Eserin ilk altı varağının çok eski olduğu koyu renkli olmasından, sonradan birilerinin tahrif olmuş kâğıtları güzel nesih yazıyla tekrar yazdığı anlaşılmaktadır. İlk altı varak nestalik. Varak 6’dan sonra kağıt cinsi ve yazı değişmektedir. 7-76b arası kâğıtlar daha sonraki imalat kağıtlar ve güzel nesih yazı. 77a’den itibaren kağıt cinsi farklı olsa da yazı ilk baştaki (1-6) nestalik yazıyla benzerlikleri var. 78a’da Camiu’l-elhan kitabının adı geçiyor. 78b’de görülen 12. Babdan sonraki yazı ilk baştaki nestalik yazıya benziyor. 87a-96 arası yine güzel nesih yazı. 97a ilk nestalik yazı tipinde hat beyaz kâğıtlarda devam ediyor, aynı yazının devam ettiği 99a kâğıtları ilk baştaki kâğıtlar gibi koyu renk ve buraya kadar olan kitabın ferağ kaydı, yazı ilk karaktere ait. Meragi’nin eserinin bittiğini gösteriyor ama eser adı belirtilmemiş. Aynı koyu renk devam eden kâğıtlarda ebcet harfle temsil edilen perdelerin karşılıkları tablosu bu kâğıtlara kaydedilmiş (kâğıtlar 101a’dan sonra tekrar beyazlaşıyor). Aynı sayfada ve devam eden sayfalarda bir kaç beste kaydı var. Bunlardan biri pençgâh makamında olup, Nuri Parmaksız’ın doktora tezinde Mirza Gazanfer’in olduğu görülen bir beste oluşu, bestenin XV-XVI. Yüzyılın ilk yarısında bilinen bir eser olduğunu göstermektedir. Bu sayfalarda ilgimi çeken ve okuyucularla hemen paylaşmayı düşündüğüm bir bilgi ile karşılaşıyorum. Bu koyu renkli sayfalarda gösterilen ebcet ve perde karşılıkları, perde transkripsiyonu tablosu aşağıdaki gibidir:

 

YENİ SİSTEMCİLER ANADOLU EDVARLARI DÖNEMİ

PERDELER TRANSKRİPSİYONU: XV. YÜZYIL

PERDE ADI

HARF

HARF

PERDE ADI

YEGÂH

A   ( ا )

YH  ( يح )

NEVA

BAYATİ

B   (ب )

YT   (  يط)

TİZ BAYATİ

HİSAR

C   (ج)

K      ( ك )

TİZ HİSAR

AŞİRAN

D   (د)

KA   ( كا)

HÜSEYNİ

ACEM

h   ( ه )

KB   ( كب)

TİZ ACEM [ve] EVC

IRAK

V   (و )

---

---

MAHUR

Z    (ز )

KC  ( كج )

TİZ MAHUR

RAST

H   ( ح )

KD  ( كد )

GERDANİYE

ZENGULE

T    ( ط )

Kh  (  كه  )

TİZ ZENGULE

REHAVİ

Y   (ي )

KV  ( كو )

TİZ REHAVİ

DÜGÂH

YA  ( يا)

KZ   ( كز )

MUHAYYER

NİHAVEND

YB  يب))

KH  ( كح)

TİZ NİHAVEND

SEGÂH

YC  يج) )

KT  ( كط )

TİZ SEGÂH

BUSELİK

YD  يد) )

L       ( ل)

TİZ BUSELİK

ÇARGÂH

Yh   ( يه)

LA   ( لا)

TİZ ÇARGÂH

SABA

YV   ( يو)

LB  ( لب)

TİZ SABA

HİCAZ

YZ  ( يز)

LC  ( لج)

TİZ UZZAL

NEVA

YH  ( يح)

LD  ( لد)

TİZ NEVA

-----

-----

Lh  (  له    )

TİZ [tiz] BAYATİ

 

Aynı sayfada görülen ud tellerinin düzen çiziminde gösterilen perdeler, sırasıyla:

1-Bam-A perdesi için YEGAH,

2-Mesles-H perdesi için RAST,

3-Mesna-Yh perdesi için ÇARGAH,

4-Zir -KB perdesi için sadece EVC,

5-Had -KT perdesi için TİZ SEGAH,

perdeleri yazılmıştır. Bu perde transkripsiyon bilgisi de yukardaki perdelerin udda kullanımına ışık tutmaktadır. Tabloda görülen “acem-evc” yazımının yazmada görüldüğü gibi peşpeşe değil ayrı ayrı yani “acem” ve “evc” perdeleri olarak yazılması gerektiğine bu ud perdelerinden 4.sü ışık tutmaktadır, burada da “evc” perdesinin ebced karşılığı “KB” olarak gösterilmektedir. Bu sebeple biz de tabloda aslına uygun olarak birbirinden ayırmadık ama aralarına “ve” ilave ettik.

Perdeler ve karşılıkları ile ilgili Abdülbaki Nasır Dede ve Müzik Yazısı Tahririye (2009, Nilgün D. Dişiaçıkla birlikte) adlı eserde karşılaşmış ve Nasır Dede’nin anlayışına göre perdeler yazılmıştı. Daha sonra bir eserin çevirisiyle (Meragi’den II. Murad’a Müziğin Maksatları, Ataturk Kültür Merkezi yay) ilgili tekrar karşıma çıkmış ve bazı arkadaşlara bu konuyu danışmıştım. Şimdi bir başka yazmada karşıma çıkan perde karşılıkları tablosu hemen ilgimi çekti.

Müzikoloji için bu tablonun bize sunduğu perde karşılıkları bilgisi yanında bu bilginin zamanı da önemlidir. Bu perdelerin yazım tarihi ne zaman olabilir? Perdeleri yazan kim olabilir? Konunun uzmanı mıdır? İcra açısından bu transkripsiyon bir anlam ifade eder mi?

Mecmuanın içinde “Emir b. Hızır Mali Karamani Mevlevi”nin bir müstensih katip olduğunu Kenzut’tuhaf adlı eseri istinsah ettiği anlaşılmaktadır. Eserde her hangi bir tarihe rastlanmamıştır. Daha önce bu ismi M. R. Gazimihal’in bir makalesinde görmüştüm. XIV. Yüzyıl yazarı olduğundan bahsediyordu. Zaten “Karamani” ve “Mali” nisbesi onun Karamanoğlulları zamanında da yaşadığını göstermekte ve mali işlerle ilgilendiği izlenimi vermektedir. Adında görülen “Mevlevi” nisbesi de bizim için önem taşımaktadır. Eserin Karaman’da yazıldığını söyleyebiliriz. Aynı yazı karakterinden mecmuada bulunan Meragi’nin eseri, bazı güfte kayıtları, Kenzut-tuhaf adlı eserin Emir Karamani tarafından yazıldığı ve kâğıt özelliği bize XIV. Yüzyıl katibi olabileceği fikrini desteklemektedir. Eserin bazı sayfalarının yeniden yazılması kitabın yenilendiğini göstermektedir. Kitabın son sayfalarında Sultan Murat ve İbrahim’in adlarının geçtiği birer ahidname yer almaktadır. Yenilemenin 17. Yüzyuılda yapılmış olabileceği söylenebilir. Emir b. Hızır Mali’den Selçuklu Topraklarında Müzik (Konya Valiliği yay. 2015) adlı eserde de sözünü etmiş, M.R.Gazimihal’in verdiği bilgilerden yararlanmıştım.

Mecmuanın içinde yer alan diğer eser yine Emir Mali Mevlevi tarafından istinsah edilmiş. Eserin giriş kısmında ve ferağ kaydında Abdülkadir Meragi’nin adı görülmektedir. Acaba bu eser Meragi’nin yeni bir eseri mi, bilinen eserlerinin bir kopyası mı? Yapılan karşılaştırmada eserin giriş duası Makasıdul-elhan ile aynıdır. Buradan hemen Makasıdül-elhan nüshası olduğu iddia edilebilirdi. Fakat buna karar vermek için iyi bir karşılaştırma yapılmalıdır. Emir Mevlevi nüshasının tarihi 838/1435 tarihli ve Anadolu’da Karamanlılar zamanında istinsah edilmiş. Kitap XV. Yüzyıl başlarında Timurlulardan Şahruh Bahadır için yazılmış, Makasıd nüshalarındaki 12 babla neredeyse aynı başlıkları taşımaktadır. Fakat daha önce Meragi eserlerinin birbirlerinin nüshası olup olmadığı iyi bir karşılaştırma ile anlaşılabileceğini belirtmiştim. Hatta bilinenin aksine Kitab-ı Lahniyye’yi, Makasıd nüshası, dolayısıyla eseri ile aynı sayılmayacağını, sayılmaması gerektiğini belirtmiştim. Nitekim bu eserin Makasıd’la yapılan karşılaştırmasında ortak giriş duası ve bazı cümlelerin aynı olmasıyla birlikte, metin cümlelerinde ve düzenlemede bazı farklılıklar olduğu görülmüştür. Bu farklar ve benzerlikler bize kitabın Cami’den sonra yazıldığını (kitapta Camiül-elhan adlı eserine atıf var), Lahniyye’den önce yazılmış olması gerektiğini göstermektedir (bu nüshada Makasıdu’l-elhan nüshalarında görülen “Kitab-ı Lahniyye” adı geçmemektedir). Bu eserin 1418 tarihli Kitab-ı Lahniyye’den önce, 1415 tarihli Camiu’l-elhan nüshasından sonra yazılmış olmalıdır. Emir Mevlevi, nüshasında yer alan çalgılar bölümü Makasıd’dan daha zengindir. Cami’den sonra yazdığı eserlerin girişlerinde ifade ettiği gibi bu eserin adına “Mustasar Der İlm-i Musiki” denilmesi yerinde olacaktır. Makasıd veya Lahniyye ile karışmaması ancak böyle sağlanabilir. Yukardaki perde transkripsiyon cetveli bu eserin sonunda yer almaktadır ve Meragi’nin eserinden bağımsızdır. Bu durumda perdeler transkripsiyonunu gösteren cetveli Emir Mali’nin yaptığı veya Yeni Sistemciler Anadolu Edvarları geleneğinden bir müzisyenin yazdığı düşünülebilir.

Yazmanın bir yerinde “Hüseyin Baykara zamanında Arabi ve Farisi kâr, nakş, savt, amel bağlayan üstatların esamileridir ki zikr olunur. Allah onların gayretlerini mükâfatlandırsın, Abdülmümin Zayfur, Abdürrahim Esmai, Ali Can, Ali Kirmani, Ali Sitai, Hürrem Şah diye bilinen Hacı Sa’d Ayguli, Hoca Abdülkadir, Hüseyin Müstehil, Mehemmed Siyah, Mirza Gazanfer, Nasreddin iskenderani, Rıdvan Şah, Salgur Şah Udi, Şems-i Rumi, Şeyh Safa-yı Semerkandi, Şihab Mardini” bilgisi verilmektedir. Bu cümlede dikkat çeken “bağlayan” kelimesinin yani “besteleyen” anlamında  kullanılmasıdır (XV. Yüzyılda “murabba bağlamak” teriminin “müzik eseri bestelemek” anlamında kullanıldığı edebiyat alanından Yrd. Doç. Dr. Kamil Akarsu tarafından tespit edilmişti). Hüseyin Baykara’nın 1556’da ölümünü düşünürsek, bu notla XVI. Yüzyıl Anadolu Türkçesinde de aynı anlamda kullanılmış olduğunu anlıyoruz. Burada isimler alfabetik olarak verilmiştir. Bu isimlerden bazıları Şems-i Rumi güfte mecmuasını incelediğim zamanlarda kim olduklarını araştırdığım isimlerdi. Bu isimlerin hepsi Hüseyin Baykara zamanında yaşayıp yaşamadıklarının ayrıca araştırılması gerekmektedir.  Çünkü en azından Hoca Abdülkadir diye bahsedilen kişi eğer Abdülkadir Meragi ise Hüseyin Baykara ile aynı dönemde yaşamamış oldukları bilinmektedir. Meragi, Hüseyin Baykara dört yaşında iken ölmüştü, “Hüseyin Baykara zamanında” ifadesi “Hüseyin Baykara’ya yakın zamanın üstadları” anlamında anlaşılmalıdır. Nitekim benzer şüpheler Ali Sitai, Rıdvan Şah için de söylenebilir. Bu listeden hareketle, eğer Anadolu’da bilgi bu listede verilen şekilde yaygın ise, Evliya Çelebi zamanında bile söylenen “Hüseyin Baykara fasıl meclisleri” konusu yeniden gözden geçirilmelidir.

Yukardaki perde transkripsiyonu/perdeler tablosu XIV. Yüzyılda yani 1435 yılında yapılmış, böylece Türk Müziği Tarihinde Yeni Sistemci Anadolu Edvarları Döneminin perde anlayışı hakkında ilk bilgi sunan belge bulunmuş oluyor. İşte bu belge bize Anadolu müziği anlayışının diğer Orta Doğu ülkelerinden ayıran bir diğer özelliğini göstermektedir.

8 Mart Dünya kadınlar günü kutlu olsun.

Dünya Kadınlar gününü önemsiyorum. Çünkü kadın ve erkeğin uzlaşmış bir dünya oluşturması mümkün. Ama nasıl?

Uzlaşmış bir toplumda kadın haklarına saygıyı atalarımız sevgi, saygı, anlayış şeklinde formüle etmişler. İşte bu bir medeni anlayışın formülüdür.

Dünya kadınlar günü dolayısıyla çeşitli kadın hakları savunucuları yürüyüşler, duyurular düzenliyorlar. Herhalde dikkat etmişlerdir.

Bugünlerde Las Vegas'da bütün dünyanın kitlendiği bir kadın boks karşılaşması yapıldı. Bu müsabakanın oluşması, gelişmesi vs. arkasında onlarca şirket, insan gücü. Bu boks maçı neyi temsil ediyor. Bir kadın tarafından bir başkasının dövülmesini mi? Dünyanın en güçlü kadınının ortaya çıkarılmasını mı? Yoksa barışçıl demokrasi söylemlerinin temsili mi? Bir kaç dünya zenginin keyiflerinin sonucu mu? Yoksa Batı medeniyetinin temsili mi? Hem kadın hakları savunucusu hem de eşitlikçi anayasa yapıcıların, medeniyet inşasıyla uğraşanların görmesi gereken bir gerçek değil mi? Roma gladyatör anlayışından bu boks maçlarının ne farkı var?

 

Recep USLU

 
İletişim E-Posta: - Telefon:
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu yazıya hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer Yazıları

Müzikolojide ve Müzikte Sürrealizm
Müzikte Mimesis Felsefesi veya bir aldatmaca..
Bestekar Musli, Kuruyemiş Ansiklopedisi ve Müzikoloji …
Müzikte "katarsis"...
Müzikoloji, Âmili ve Keşkül-i Müzikolog...
Müzıkolojı ve Cenaze Marşı ya da Segah Tekbir...
Müzikoloji ve Makasıdül-Elhan’ın kaç versiyonu vardır?
Müzikoloji, Edvar, Duvar, Yıldönümü...
Müzikoloji ve Edvarların Bir Yenisi: 1767 Yılı Hekimbaşı Edvarı …
Müzikoloji, Nuri Özcan Ve Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Ödülleri: 2017
Müzikolojide Çalışmalar: Türk Müziğinde Eğitim Çalıştayı…
Müzikoloji, keman eğitiminde yeni bir kitap…
Muzikolojide yeni bir terim önerisi: Eurogenetic
Müzikoloji : Bu eserin sahibi Nane’dir Nane! Muhayyer ağır çember “Vakt-i subh oldu“…
Müzikoloji ve Itri Haftası dolayısıyla yeni şeyler söylemek…
Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Ödülleri: 2016
Müzikoloji ve Itri’nin yılbaşı şarkıları…
Müzikoloji, panel ve ödüllendirme, Itri …
Müzikoloji "eleştiri ve çuvaldız", "dedikodu ve çeki düzen"…
Müzikoloji, Ömer Hayyam, bilgi ve anlayış…
Müzikoloji ve 2016 Taşköprülüzade Sempozyumu
Müzikoloji ve koku tarihi veya Itri’nin babası ne iş yapardı?..
Müzikoloji, Astroloji ve Itrî …
Müzikoloji sanatın korunmasını zorunlu görür…
Müzikoloji ve küreselleşen keşif ilişkisi…
Bibliyografyasız müzikoloji olur mu?..
Türk müziği tarihinde ihtilalin öldürdüğü bestekar kimdi?
Itri'nin yaşadığı ihtilaller …
Müzikolojide ihtilallerin yeri veya yersizliği…
Müzikoloji, Bilimsel Müzikoloji, Müzikoloji Bölümleri, İdeal Müzikoloji, Müzikolog Terimleri…
Müzikoloji ve sanata verilen değer: Fehm-i muhsin
Müzikolojide Urmevi’nin Yeri ve Müzik Eğitiminde Kadim Altı-Parmak Metodu… Recep Uslu
Urumiyeli Safiyyüddin ile “Devirler“ üzerine müzikoloji sohbeti...
Müzikolog Nobel ödüllü Urmiyeli Safiyyüddin ve “Hayali Meşk Hikayesi -2”
Müzikolojide iki ucu xxxlu değnek…
Müzikoloji, icra değişiklikleri – 2
Müzikoloji ve icra değişiklikleri, problemleri…
Müzikolojiye takviminizde yer ayırın: Bilgi-şölenleri/ sempozyumlar ve kongreler…
Müzikoloji ve Meragi’nin besteleri…
Müzikolojide Perde Transkripsiyonları ve Meragi’nin yeni bir eseri: Muhtasar Der İlm-İ Musiki...
Itri’nin keşfedilen yeni bir eseri mi? Evet, yeni bir şiiri…
Müzikoloji ve tercümelerin katkısı…
Türk Müziğinin “Bütünlüğü”ne evet - Itri Adına Ödül Organizasyonu…
Müzikoloji ve akademik çalışmaları teşvik…
Yeni yıl muamması: Itri muammasını çözen var mı?
Gencebay’a verilen ödül ve müzikolojide türler konusu…
Sanatçı, müzikolog, metodoloji ve yazı hakemliği…
Müzikoloji Atölyesi ve Sonuçları -1-
Muzikoloji ve Din...
Müzikoloji: Yanlışların karşısında durma cesareti...
Olmadı Kâmil Hoca: Müzik, eleştiri ve doğruluk...
Medeniyet sanat ve müzik...
Bir bestenin notası: Ahmed Hatiboğlu
İki kitap tanıtımı: Itri ve Makedonya’da Piyano, Prof.Dr. Aida İslam ve Balkan Türk Müziği
Panayot Abacı ve Türkiye’de müzikoloji kolay mı?..
Müzikolojiden Uluslararası Konservatuvara Makam Teorisi...
Müzikolojide birleşelim -3-
Müzik terapi ile başbaşa...
Müzikolojide birleşelim -2-
Bir “Müzik Bibliyografyası“nın başına gelenler...
Müzikolojide birleşelim...
1. Gazi Türk Müziği Günleri, Sazendeler Yarışması ve Müzikle tedavi olur mu?..
Türk Müziği Yarışması ve Uluslararası Sanat Müziği Kaynakları…
Gazi Üniversitesi’nde Kutlu Doğum Haftası ve Üniversiteler...
Ruhi Ayangil'in mektubu müzikolojinin feryadıdır...
Yüz yıldır aranan Meragi’nin Müzikler Hazinesi (Kenz-ül Elhan) adlı eseri bulundu mu?..
Müzikolojide Yeni Bir Metot: Bibliyometri Analizi
Müzikolojinin nedir şu edebiyat biliminden çektikleri...
Bugünlerin müzikolojik faaliyetleri...
Tarihi gerçekleri yazmak...
Müzikoloji ve sosyal psikoloji...
Diğer Yazarlar

Necdet Levent, ışığını bizlere miras bıraktı...
Atatürk'ün kendi sesinden bir türkü plağı var mıdır?..
Müzisyen kardeşlerime 2018 …
Hamburg ELB PHİLHARMONİE konser binasını gezmek ister misiniz?
Mevlevilik hakkında manifestom… Kudsi Erguner
Müzikolojinin temeli “1. derece kaynak“ bilgileridir…
Türkiye’de, Alanında “İlk ve Tek” Olacak “Müzik Üniversitesi” Fikri, Nasıl Oldu da “İkinci” Güzel Sanatlar Üniversitesi Haline Getirildi?
Müzikolojide ve Müzikte Sürrealizm
Esin Atıl’ın Levni and the Surname kitabında çalgı adlandırma yanlışlıkları…
Günün Sözü
Sen sanmadığın yerde, birden açıla perde...
(Yunus Emre)

Yazarlar 
Röportajlar
Ela Altın ile Röportaj… Tuba Dere
Röportajın devamı için bkz: http://www.musikidergisi.com/yazar-242-ela_altin_ile_roportaj%E2%80%A6_tuba_dere.html ...
»
»
»
Tarihte Bugün
Arşiv Arama
Facebook
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklamlar
Künyemiz
Facebook
Twitter
Bize Ulaşın
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
0,23ms