Bugün - 11 Aralık 2018 Salı
Foto Galeri
Video Galeri
Firma Rehberi
Künye
Reklamlar
Üye İşlem
 Bize Ulaşın
www.musikidergisi.com Logo
-
İstanbul 28°C
Yazar Detayları

Recep Uslu

Recep Uslu - Müzikoloji ve Makasıdül-Elhan’ın kaç versiyonu vardır?

Müzikoloji ve Makasıdül-Elhan’ın kaç versiyonu vardır?
Yazı Tarihi: 13 Eylül 2017 Çarşamba

Uzun bir aradan sonra yeniden merhaba, önemli bir müzikoloji konusuyla buluşuyoruz.

Abdülkadir Meragi’nin eserlerinden biridir, Makasıdül-elhan.

Bugüne kadar Türkiye’deki hiç bir araştırmada yer almayan önemli ve özgün bir bilgiyi sizlerle paylaşacağım. Çünkü bu köşeden sizlere Muhtasar Der İlm-i Musiki adında bir eserinin bulunuşundan söz etmiştim. Bunun sebebi Meragi’nin eserlerinin giriş kısmında çalışmalarını çoğu zaman Muhtasar fil-musiki veya Muhtasar Der Musiki olarak adlandırması, gelenekte olduğu gibi kitap isimlerini metin içinde değil, geleneğe aykırı olarak sadece kapaklarına yazmış olması kütüphanecilerin ve araştırmacıların bazen farklı adlandırmalarına sebep olmuştur. Murat Bardakçı Muhtasar Fil Musiki adlı bir adlandırmanın yanlışlığından söz eder. Makasıd üzerinde üç yıldır çalışıyorum ama bazı sonuçlara ancak ulaştım, bu yüzden, bu bilgilerin daha önce hiç bir yerde yayınlanmadığından eminim.

Makasıdül-elhan’ın on dört kadar nüshasından Murat Bardakçı’nın eserinde söz edilmiştir. Daha sonra birçok araştırmada bu bilgiler tekrar etmiştir.

Fakat hiç bir araştırmada Makasıd’ın üç versiyonu olduğundan söz edilmemiştir. Evet, Meragi, Makasıd eserini bugünkü ifadeyle “versiyon” veya “farklı nüsha” anlayışı ile yeniden yazdığı tespitine hiç bir araştırmada rastlayamazsınız, ben rastlamadım. Şimdi bunları görelim:

Makasıd1, ilk versiyondur, 1418’de nesih hatla yazılmıştır, hiç bir sultana ithaf edilmemiştir. Taki Biniş tarafından yayınlanmış ve metinde de her hangi bir sultan adı geçmemektedir. Biniş yazmanın Meşhed-Ali Rıza Asitanesi Razavi kütüphanesinde olduğunu belirtir, Bardakçı’nın listesinde aynı kütüphanede bir başka nüshasının olduğu görülür. Camiül-elhan ile benzer kısımları vardır. Türkçeye tercüme edilmiştir.

Makasıd2, ikinci versiyondur, 1418 yılı sonlarında nestalik yazılmıştır. Sultan Şahruh’a ithaf edilmiştir. Ve şu ana kadar bir nüshası tespit edilmiştir. Metin komposizyonu Makasıd1 versiyonuna benzemekte ise de bazı farklılıkları vardır. Ama eserin %85-90 oranı önceki Makasıd1 versiyonunun benzeridir. İşte benim üzerinde Makasıdül-elhan adı olmadığı için, girişinde kullandığı ifadeyle Muhtasar Der Musiki olarak bahsettiğim eser budur. Belki de bu şekilde anılması, diğer Makasıd’larla karışmaması için daha tercih edilebilir. Bardakçı’nın listesinde bu nüshaya işaret edilmemiştir. Türkçeye tercüme edilmiştir.

Makasıd3, üçüncü versiyondur, muhtemelen 1423 yılında yazılmıştır ve ilki Rauf Yekta nüshası olmalıdır. Sultan II. Murad’a yazılmıştır. Konu başlıkları Makasıd1 versiyonu ile ufak değişiklikler dikkate alınmazsa aynı olmakla birlikte metin komposizyonu %90-95 farklıdır, öncekilerin nüshası denebilecek özellikte değildir, orijinal komposizyonu vardır, özgündür. Rauf Yekta nüshası ile birlikte dört nüshası bilinmektedir. Leiden nüshasından yararlanmamı sağlayan Prof. Dr. M. Hakan Cevher’e bir kere daha teşekkür ederim. Türkçeye tercüme edilmiştir.

Bunların hepsinin tek bir ortak yönü var, hepsinin girişinde de hamdele ve salveleden oluşan dua cümlesi aynıdır. Makasıd nüshası olarak gösterilen bir üshanın ise Kitab-ı Lahniyye adlı başka bir eser olduğunun anlaşılmasından sonra, Makasıd’ın on beş nüshasından yedisinin soy ağacı çözülmüş olmaktadır.

İşte bahsettiğim özgün bilgi budur, Makasıd’ın 3 versiyonu olduğu bilgisi.

Şimdi müzikolojik/akademik bir problem ortaya çıkıyor, bunlar aynı adı taşıyor diye bir eser, aynı kitap, birbirinin tıpatıp aynısı, birbirinin aynen nüshası sayılabilir mi? Türk İslam edebiyatında aynı adı taşıyan kitaplar olduğunu hatırlayalım. Şimdi müzikolojide de ortaya çıkan bu durum şimdiye kadar hiç bir araştırmacı tarafından dile getirilmemiştir.

Birinci durum: Konuyu şöyle ele alabiliriz, “renk” başlığı altında “siyah” ve “beyaz”ın aynı olduğunu söyleyebilir miyiz? Bunlar aynı renktir diyebilir miyiz? Siyah’ı %10 beyazlatalım yine de beyazla aynı renk diyebilir miyiz? Ağaç ortak adı altında diye armut ile elma aynı meyve midir, aynı ağaç mıdır?

İkinci durum: Bir başka örnek verelim Arapça Kitab-ı Mukaddes’in başına “Fatiha suresi”ni ilave edelim ve içine bir kaç sureyi de serpiştirelim ve piyasaya sürelim, bu kitaba Kuran-ı Kerim diyebilir miyiz? Yani konumuza uyarlarsak hepsinde aynı dua metni var diye hepsini bir eser saymalı mıyız? Veya Makasıd1 versiyonunun içine Makasıd3’ten sayfalar karıştırsak ortaya çıkan bu bambaşka versiyon Meragi’nin eseri olur mu?

Üçüncü durum: Bir başka örnekle “nuzul” sırasına göre Kuran adlı kitaplar (farklı yazarlar tarafından piyasaya sürülmüş 5 adet) ile peygamberimiz tarafından düzenlenmiş Kuran-ı Kerim’i aynı kitap sayabilir miyiz? Her halde hiç bir müftü, hiç bir ilahiyatçı bu iki kitabı bir/aynı olarak değerlendirmez, değerlendiremez. Biri Kur’an-ı Kerim, diğeri ise bir başka yazarın yeniden düzenlediği Kur’an-ı Kerim’dir, ikisinin yazarı da aynı kişidir denebilir mi?

Bu üç ihtimalden birinin gerçekleştiğini varsaysak, bu iddiaları onaylayacak bir akademisyen, bir hakim, bir bilirkişi olabileceğini düşünebilir miyiz? Ben sanmıyorum, ya siz?

Bir kitabın birden fazla çevirmeni olamaz mı? Yani Cumhuriyet döneminde Kuran-ı Kerim’in veya Mesnevi’nin birden fazla tercüme edilmiş olmasına bir başka gözle bakmak doğru bir yaklaşım mıdır?

Ben Makasıd üzerinden bir müzikoloji yöntem problemine işaret ettim, sizler bu konu hakkında düşünüp bir öneride bulunursanız, yeni fikirler ve sonuçlar veya çözümler ortaya çıkacaktır.

Haftaya yeni konumuz: Mustafa Itri Buhurizade’nin babası kimdi?

 

Recep Uslu

 

Müzikoloji ve Makasıdül-Elhan’ın kaç versiyonu vardır?

Uzun bir aradan sonra yeniden merhaba, önemli bir müzikoloji konusuyla buluşuyoruz.

Abdülkadir Meragi’nin eserlerinden biridir, Makasıdül-elhan.

Bugüne kadar Türkiye’deki hiç bir araştırmada yer almayan önemli ve özgün bir bilgiyi sizlerle paylaşacağım. Çünkü bu köşeden sizlere Muhtasar Der İlm-i Musiki adında bir eserinin bulunuşundan söz etmiştim. Bunun sebebi Meragi’nin eserlerinin giriş kısmında çalışmalarını çoğu zaman Muhtasar fil-musiki veya Muhtasar Der Musiki olarak adlandırması, gelenekte olduğu gibi kitap isimlerini metin içinde değil, geleneğe aykırı olarak sadece kapaklarına yazmış olması kütüphanecilerin ve araştırmacıların bazen farklı adlandırmalarına sebep olmuştur. Murat Bardakçı Muhtasar Fil Musiki adlı bir adlandırmanın yanlışlığından söz eder. Makasıd üzerinde üç yıldır çalışıyorum ama bazı sonuçlara ancak ulaştım, bu yüzden, bu bilgilerin daha önce hiç bir yerde yayınlanmadığından eminim.

Makasıdül-elhan’ın on dört kadar nüshasından Murat Bardakçı’nın eserinde söz edilmiştir. Daha sonra birçok araştırmada bu bilgiler tekrar etmiştir.

Fakat hiç bir araştırmada Makasıd’ın üç versiyonu olduğundan söz edilmemiştir. Evet, Meragi, Makasıd eserini bugünkü ifadeyle “versiyon” veya “farklı nüsha” anlayışı ile yeniden yazdığı tespitine hiç bir araştırmada rastlayamazsınız, ben rastlamadım. Şimdi bunları görelim:

Makasıd1, ilk versiyondur, 1418’de nesih hatla yazılmıştır, hiç bir sultana ithaf edilmemiştir. Taki Biniş tarafından yayınlanmış ve metinde de her hangi bir sultan adı geçmemektedir. Biniş yazmanın Meşhed-Ali Rıza Asitanesi Razavi kütüphanesinde olduğunu belirtir, Bardakçı’nın listesinde aynı kütüphanede bir başka nüshasının olduğu görülür. Camiül-elhan ile benzer kısımları vardır. Türkçeye tercüme edilmiştir.

Makasıd2, ikinci versiyondur, 1418 yılı sonlarında nestalik yazılmıştır. Sultan Şahruh’a ithaf edilmiştir. Ve şu ana kadar bir nüshası tespit edilmiştir. Metin komposizyonu Makasıd1 versiyonuna benzemekte ise de bazı farklılıkları vardır. Ama eserin %85-90 oranı önceki Makasıd1 versiyonunun benzeridir. İşte benim üzerinde Makasıdül-elhan adı olmadığı için, girişinde kullandığı ifadeyle Muhtasar Der Musiki olarak bahsettiğim eser budur. Belki de bu şekilde anılması, diğer Makasıd’larla karışmaması için daha tercih edilebilir. Bardakçı’nın listesinde bu nüshaya işaret edilmemiştir. Türkçeye tercüme edilmiştir.

Makasıd3, üçüncü versiyondur, muhtemelen 1423 yılında yazılmıştır ve ilki Rauf Yekta nüshası olmalıdır. Sultan II. Murad’a yazılmıştır. Konu başlıkları Makasıd1 versiyonu ile ufak değişiklikler dikkate alınmazsa aynı olmakla birlikte metin komposizyonu %90-95 farklıdır, öncekilerin nüshası denebilecek özellikte değildir, orijinal komposizyonu vardır, özgündür. Rauf Yekta nüshası ile birlikte dört nüshası bilinmektedir. Leiden nüshasından yararlanmamı sağlayan Prof. Dr. M. Hakan Cevher’e bir kere daha teşekkür ederim. Türkçeye tercüme edilmiştir.

Bunların hepsinin tek bir ortak yönü var, hepsinin girişinde de hamdele ve salveleden oluşan dua cümlesi aynıdır. Makasıd nüshası olarak gösterilen bir üshanın ise Kitab-ı Lahniyye adlı başka bir eser olduğunun anlaşılmasından sonra, Makasıd’ın on beş nüshasından yedisinin soy ağacı çözülmüş olmaktadır.

İşte bahsettiğim özgün bilgi budur, Makasıd’ın 3 versiyonu olduğu bilgisi.

Şimdi müzikolojik/akademik bir problem ortaya çıkıyor, bunlar aynı adı taşıyor diye bir eser, aynı kitap, birbirinin tıpatıp aynısı, birbirinin aynen nüshası sayılabilir mi? Türk İslam edebiyatında aynı adı taşıyan kitaplar olduğunu hatırlayalım. Şimdi müzikolojide de ortaya çıkan bu durum şimdiye kadar hiç bir araştırmacı tarafından dile getirilmemiştir.

Birinci durum: Konuyu şöyle ele alabiliriz, “renk” başlığı altında “siyah” ve “beyaz”ın aynı olduğunu söyleyebilir miyiz? Bunlar aynı renktir diyebilir miyiz? Siyah’ı %10 beyazlatalım yine de beyazla aynı renk diyebilir miyiz? Ağaç ortak adı altında diye armut ile elma aynı meyve midir, aynı ağaç mıdır?

İkinci durum: Bir başka örnek verelim Arapça Kitab-ı Mukaddes’in başına “Fatiha suresi”ni ilave edelim ve içine bir kaç sureyi de serpiştirelim ve piyasaya sürelim, bu kitaba Kuran-ı Kerim diyebilir miyiz? Yani konumuza uyarlarsak hepsinde aynı dua metni var diye hepsini bir eser saymalı mıyız? Veya Makasıd1 versiyonunun içine Makasıd3’ten sayfalar karıştırsak ortaya çıkan bu bambaşka versiyon Meragi’nin eseri olur mu?

Üçüncü durum: Bir başka örnekle “nuzul” sırasına göre Kuran adlı kitaplar (farklı yazarlar tarafından piyasaya sürülmüş 5 adet) ile peygamberimiz tarafından düzenlenmiş Kuran-ı Kerim’i aynı kitap sayabilir miyiz? Her halde hiç bir müftü, hiç bir ilahiyatçı bu iki kitabı bir/aynı olarak değerlendirmez, değerlendiremez. Biri Kur’an-ı Kerim, diğeri ise bir başka yazarın yeniden düzenlediği Kur’an-ı Kerim’dir, ikisinin yazarı da aynı kişidir denebilir mi?

Bu üç ihtimalden birinin gerçekleştiğini varsaysak, bu iddiaları onaylayacak bir akademisyen, bir hakim, bir bilirkişi olabileceğini düşünebilir miyiz? Ben sanmıyorum, ya siz?

Bir kitabın birden fazla çevirmeni olamaz mı? Yani Cumhuriyet döneminde Kuran-ı Kerim’in veya Mesnevi’nin birden fazla tercüme edilmiş olmasına bir başka gözle bakmak doğru bir yaklaşım mıdır?

Ben Makasıd üzerinden bir müzikoloji yöntem problemine işaret ettim, sizler bu konu hakkında düşünüp bir öneride bulunursanız, yeni fikirler ve sonuçlar veya çözümler ortaya çıkacaktır.

Haftaya yeni konumuz: Mustafa Itri Buhurizade’nin babası kimdi?..

 

Recep Uslu

 

 

 
İletişim E-Posta: - Telefon:
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu yazıya hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer Yazıları

Müzikoloji ve Abdülkadir Meragi’nin hayaletleri...
Müzikoloji’de bir kaynak: Keşfü’l-Hümum 1341
Müzikoloji ve Cumhuriyet Bayramı…
Müzikoloji açısından “Rauf Yekta’nın Musiki Antikaları”…
Müzikoloji, deprem, İstanbul ve Itri
Müzikoloji ve zevk-i selim…
Müzikoloji, Lazkiye ve Mehmet Ladiki…
Müzikolojide Bir Problem: “Kantemiroğlu 'Edvar'ını ne zaman yazdı? XVI ve XVII. Yüzyıllarda 'Edvar' var mı?..“
Müzikoloji ve Gürültü Teröristleri...
Müzikolojide Yusuf Kırşehri’nin Önemi: Yeni Sistemci Anadolu Edvarları Ekolünün Kurucusu…
Müzikolog Rauf Yekta küstü mü? "Rauf Yekta’nın Musiki Antikaları" üzerine...
Müzikolojide Dualistlikten Deistliğe
Müzikoloji ve yeni Türkiye...
Müzikoloji, Müzikterapi ve Rahmi Oruç Güvenç…
Müzikolojide Rol Model -1-
Müzikoloji ve Neva Kâr’ın yıldönümü…
Yeni bir yayın: Müzikoloji ve “Evliya Çelebi’de Çalgılar“ …
Müzikolojinin veya İTÜ TMDK’nın 43.YIL kutlaması…
Müzikolojide veya müzikte yansıma felsefesi…
Müzikoloji ve Bölüm Başkanı Stratejisi...
Müzikolojide ve Müzikte Sürrealizm
Müzikte Mimesis Felsefesi veya bir aldatmaca..
Bestekar Musli, Kuruyemiş Ansiklopedisi ve Müzikoloji …
Müzikte "katarsis"...
Müzikoloji, Âmili ve Keşkül-i Müzikolog...
Müzıkolojı ve Cenaze Marşı ya da Segah Tekbir...
Müzikoloji ve Makasıdül-Elhan’ın kaç versiyonu vardır?
Müzikoloji, Edvar, Duvar, Yıldönümü...
Müzikoloji ve Edvarların Bir Yenisi: 1767 Yılı Hekimbaşı Edvarı …
Müzikoloji, Nuri Özcan Ve Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Ödülleri: 2017
Müzikolojide Çalışmalar: Türk Müziğinde Eğitim Çalıştayı…
Müzikoloji, keman eğitiminde yeni bir kitap…
Muzikolojide yeni bir terim önerisi: Eurogenetic
Müzikoloji : Bu eserin sahibi Nane’dir Nane! Muhayyer ağır çember “Vakt-i subh oldu“…
Müzikoloji ve Itri Haftası dolayısıyla yeni şeyler söylemek…
Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Ödülleri: 2016
Müzikoloji ve Itri’nin yılbaşı şarkıları…
Müzikoloji, panel ve ödüllendirme, Itri …
Müzikoloji "eleştiri ve çuvaldız", "dedikodu ve çeki düzen"…
Müzikoloji, Ömer Hayyam, bilgi ve anlayış…
Müzikoloji ve 2016 Taşköprülüzade Sempozyumu
Müzikoloji ve koku tarihi veya Itri’nin babası ne iş yapardı?..
Müzikoloji, Astroloji ve Itrî …
Müzikoloji sanatın korunmasını zorunlu görür…
Müzikoloji ve küreselleşen keşif ilişkisi…
Bibliyografyasız müzikoloji olur mu?..
Türk müziği tarihinde ihtilalin öldürdüğü bestekar kimdi?
Itri'nin yaşadığı ihtilaller …
Müzikolojide ihtilallerin yeri veya yersizliği…
Müzikoloji, Bilimsel Müzikoloji, Müzikoloji Bölümleri, İdeal Müzikoloji, Müzikolog Terimleri…
Müzikoloji ve sanata verilen değer: Fehm-i muhsin
Müzikolojide Urmevi’nin Yeri ve Müzik Eğitiminde Kadim Altı-Parmak Metodu… Recep Uslu
Urumiyeli Safiyyüddin ile “Devirler“ üzerine müzikoloji sohbeti...
Müzikolog Nobel ödüllü Urmiyeli Safiyyüddin ve “Hayali Meşk Hikayesi -2”
Müzikolojide iki ucu xxxlu değnek…
Müzikoloji, icra değişiklikleri – 2
Müzikoloji ve icra değişiklikleri, problemleri…
Müzikolojiye takviminizde yer ayırın: Bilgi-şölenleri/ sempozyumlar ve kongreler…
Müzikoloji ve Meragi’nin besteleri…
Müzikolojide Perde Transkripsiyonları ve Meragi’nin yeni bir eseri: Muhtasar Der İlm-İ Musiki...
Itri’nin keşfedilen yeni bir eseri mi? Evet, yeni bir şiiri…
Müzikoloji ve tercümelerin katkısı…
Türk Müziğinin “Bütünlüğü”ne evet - Itri Adına Ödül Organizasyonu…
Müzikoloji ve akademik çalışmaları teşvik…
Yeni yıl muamması: Itri muammasını çözen var mı?
Gencebay’a verilen ödül ve müzikolojide türler konusu…
Sanatçı, müzikolog, metodoloji ve yazı hakemliği…
Müzikoloji Atölyesi ve Sonuçları -1-
Muzikoloji ve Din...
Müzikoloji: Yanlışların karşısında durma cesareti...
Olmadı Kâmil Hoca: Müzik, eleştiri ve doğruluk...
Medeniyet sanat ve müzik...
Bir bestenin notası: Ahmed Hatiboğlu
İki kitap tanıtımı: Itri ve Makedonya’da Piyano, Prof.Dr. Aida İslam ve Balkan Türk Müziği
Panayot Abacı ve Türkiye’de müzikoloji kolay mı?..
Müzikolojiden Uluslararası Konservatuvara Makam Teorisi...
Müzikolojide birleşelim -3-
Müzik terapi ile başbaşa...
Müzikolojide birleşelim -2-
Bir “Müzik Bibliyografyası“nın başına gelenler...
Müzikolojide birleşelim...
1. Gazi Türk Müziği Günleri, Sazendeler Yarışması ve Müzikle tedavi olur mu?..
Türk Müziği Yarışması ve Uluslararası Sanat Müziği Kaynakları…
Gazi Üniversitesi’nde Kutlu Doğum Haftası ve Üniversiteler...
Ruhi Ayangil'in mektubu müzikolojinin feryadıdır...
Yüz yıldır aranan Meragi’nin Müzikler Hazinesi (Kenz-ül Elhan) adlı eseri bulundu mu?..
Müzikolojide Yeni Bir Metot: Bibliyometri Analizi
Müzikolojinin nedir şu edebiyat biliminden çektikleri...
Bugünlerin müzikolojik faaliyetleri...
Tarihi gerçekleri yazmak...
Müzikoloji ve sosyal psikoloji...
Diğer Yazarlar

Sedef ve sedefkârlık üzerine…
Yeni bir "Müzik Tarihi Kitabı" vesilesiyle…
Nida Tüfekçi’nin Öğrencisi Olmak!..
Müzik piyasası!..
Koro sendromu…
Fazıl Say'ın müzikte dostluk tahayyülü ve yanılgıları… Gökmen Özmenteş
Müzikte batılılaşma travması “tedavi“ edilebildi mi?..
Müzikoloji ve Abdülkadir Meragi’nin hayaletleri...
SİPSİ [çalgısı] ve SİPSİ [sözcüğü] ÜZERİNE...
Günün Sözü
İnsanın bildikleriyle yaptıklarının uyuşmaması eğitim ve idare sorunudur…
(Ayhan Sarı)

Yazarlar 
Röportajlar
Etnomüzikoloji Dergisi’nin 2. sayısının yayını üzerine Fırat Kutluk ile röportaj...
Ayhan Sarı: Dergiden önce Etnomüzikoloji Derneği’nin kuruluş öyküsüyle başlayalım mı? Fırat Kutluk: Etnomüzikoloji Derneği ...
»
»
»
Tarihte Bugün
Arşiv Arama
Facebook
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklamlar
Künyemiz
Facebook
Twitter
Bize Ulaşın
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
0,39ms