Bugün - 18 Aralık 2017 Pazartesi
Foto Galeri
Video Galeri
Firma Rehberi
Künye
Reklamlar
Üye İşlem
 Bize Ulaşın
www.musikidergisi.com Logo
-
İstanbul 28°C
Yazar Detayları

Recep Uslu

Recep Uslu - Müzikoloji, Âmili ve Keşkül-i Müzikolog...

Müzikoloji, Âmili ve Keşkül-i Müzikolog...
Yazı Tarihi: 4 Ekim 2017 Çarşamba

Türkiye’de müzikolojinin gelişimi bir yönden müzik tarihikaynaklarındaki bilgilerin ortaya çıkması ve yeterince değerlendirilmesi; diğer yönden gelişmelerin iyi takip edilmesi ile olacaktır. Müzikologların gelişmesi ise uzman oldukları konulardaki gelişmeleri iyi takip etmekle olur. Bunun ölçüsü yayınlardır. Yayınların iyi takip edilmesi, uzmanların iyi bibliyografya bilgisine sahip olmaları, gelişmeleri takip ederek alanlarına hâkim olmaları ile mümkündür. Bir taraftan yazacaksın bir taraftan gelişmeleri takip için kitap alacaksın. Akademinin temel kuralıdır. Yoksa müzik yayını yapanlar nasıl ayakta kalacaklar.

Televizyona çıkıyor, uzman diye çağrılmış, gerçekten de verdiği bilgilere bakıldığında iyi denebilir. Fakat akademik kıskançlık mıdır nedir, başkasının bu konuda getirdiği yeniliklere kulaklarını tıkıyor. Yeniliklerden haberi mi yok, gerçekten bilmiyor mu? Anlaşılmıyor. Bu konuya birçok örnek verilebilir.Ne demek istediğimiz anlaşılsın diye birkaç örnek verelim. “Edvardaki bu müzikler yayınlanmamıştır” diyor, programın birinde, bir uzman arkadaşımız. Oysa o müzikler dünyanın çeşitli ülkelerinde yayınlanmış.Bunun üzerine,Türkiye’de bir eser ilavesi CD olarak yayınlandığından bu yana altı sene geçmiş. Yayınlanan eser birkaç baskı yapmış ama bizimkinin haberi yok.Bir başkası,on beş yıllık gelişme için çevrimiçiarama yapsa karşısına çıkacak, ama hala eski bilgilerde kalmış. Yenilenen bilgilerden haberi yok.Bazılarının eski bilgilerden de haberi yok.

Türkiye’de Müzikolojinin gelişim sıkıntılarından biri budur, uzmanlık alanlarında yenilikleri ve gelişmeleri takip etmemek, “ben yaptım oldubitti” fikrinde kalmak. Adama kendisini geliştirsin diye on yıllık tecrübeni ve birikimini veriyorsun, faydalı olanları alıyor böylelikle kendine mal ediyor, bir teşekkür etmiyor. Bunlara göre galiba Müzikolog ahlaklı olmak zorunda değil (çünkü etik kurullar bunları tespit edemez), bu davranışları ölçecek bir kıstas, bir alet yok, her şey vicdanınıza sığıyorsa problem de yok demektir (olanı görmem, akademik gerekçeler beni ilgilendirmez, olana çamur da atarım kariyer de yaparım). Neyse M. Bardakçı’nın dediği gibi bu vicdani bir problemdir, biz keşkül konumuza dönelim.

Her müzikoloğun bir “müzikolojikeşkül”ü olmalıdır (yani eski ifadeyle “Keşkül-i Müzikoloji”). Bunun ne demek olduğunu birazdan açıklayacağım. Bir derviş çeyizi olan “keşkül” için, Meydan Larousse ne demiş, özetle: Keşkül, Hindistancevizi kabuğu, maden veya ağaçtan yapılırdı. 20-30 cm boyunda,üzeri ayetler, özdeyişler ve çiçek motifleriyle süslü kayık biçiminde olurdu. İki ucu zincirle bağlanır, omuza asılırdı. Dervişler yanlarında taşıdıkları keşkülü, uzatarak “hu” derler, ihsan isterlerdi. Ekmek parçasından meyveye kadar her ne olursa içine konanbu kaba “keşkül-i fukara” da denirdi. Keşkül adında bir de tatlımız var (tarifi için bk. Online). Bu ansiklopedik bilgilere ilave olarak her türlü notların yazıldığı defterlere de “keşkül” dendiğini belirttikten sonra, müzik tarihinde yararlana bilinecek bir kaynağa bakalım. Yeni Sistemciler (XV-XVII. YY başı) döneminin yükselişte olduğu, cedid teorisyenlerin, kadim teorisyenleri geride bıraktığı sıralarda, XVI. Yüzyıl ikinci yarısı ile XVII. Yüzyıl birinci çeyreğinde yaşamış Âmili, yazdığı Keşkül’ünde müzik bilimi hakkında notlaralmış. Önce kim bu Âmili?

Bahaeddin Âmili (d.1546-ö.1622) , Osmanlı hâkimiyetininolduğu dönemde Lübnan Ba’lebek’te doğmuş, babasıyla birlikte İran-Kazvin’e göç etmiş, ilköğrenimine orada başlamış, babası Herat’a müftü olunca, orada devam etmiş, gittiği Kudus’teyüksek eğitimini tamamlamış,Herat’a dönüp öğrenci yetiştirmeğe ve kitap yazmağa başlamışbiri. Davet edildiği Kazimiyye ve Necef’te bir süre eğitimci olarak bulunduktan sonra,SafeviŞah Abbas I’den iltifat gördü. Sonrasında Irak, Hicaz, Mısır, Suriye, Anadolu’yu gezdi. Isfahan’a döndü. Orada öldü, Meşhed’e gömüldü. Müzik tarihinde Yeni Sistemciler dönemi bilginlerinden sayılır. Birçok eserinden biri “el-Keşkül” adını taşır,bu eser pek çok konuda aldığı notlardan oluşur. Bu notlar arasında müzikbilimi hakkında bakalım neler yazmış:

“Müzikbilimi, nağmelerin, ikanın ve durumlarının, müziği oluşturmanın nasıl olacağının ve çalgıların kendisinden öğrenilen bilimdir. Konusu, düzenlenmesiyle insan özünü etkilemesi açısından sınırlanmış belirli seslerdir. Nağme, içinde sözlerin harflereeşlik edercesine müziğin icra edildiği sestir. Bu seslerin temelleri on yedidir, devirleri otuz dörttür. İka, sesin zamanını düzenler. Bu ilmin eğitiminde dinen bir sakınca yoktur. Fakihlerden birçoğu bu konuyu tartışıp açıklamışlardır. Evet, dinin özü bu ilmin uygulamasına salat ve selamdan daha çok önem verilmesini doğru bulmaz, bu yaklaşımı men eder.  Müzik konusunda ilmi açıdan yararlanılması için yazılmış birçok kitap vardır. Müzikbilim sahibi, genellikle üzerinde ittifak edilen bir çalgıdan müziğin işitilmesiyleoluşan nağmeleri ele alır; Uygulama sahibi icracılar ise müziği ya insan boğazı gibi doğal araçlarla veya çalgılar gibi suni yapımlardan işitilmesine göre ele alır ve icra ederler. Müzik konusunda söylenen şeylerden biri de müziğin feleklerin çarpışmalarından hesaplandığı, feleklerin sembolleri olarak görülmesidir. Öncelikle bilinmelidir ki feleklerde çarpışma olmadığından, vuruşma yoktur, ses de yoktur” (Âmili, Keşkül, c. I’den çeviri).Haaa, Âmili’ninbizim bazı akademisyenlerden farkı bilginin kaynağını bile vermiş “İrşad” adlı bir kitaptan aktardığını da belirtmiştir.

Daha önceki bir yazımda, müzik tarihimizin Arapça kaynaklarından Harezmi’ninMefatihul-ulum’undaki musiki kısmını tercüme etmiştim, E. Ruhi Üngör de Musiki Mecmuası’nda (1999) yayınlamıştı. Harezmi, IX-X. Yüzyılın bir bilginiydi. Bu eser Farabi’nin yazdığı İhsaul-ulum gibi bir ilimler ansiklopedisiydi.Âmiliise XVII. Yüzyılın başında yaşamış, tam Yeni Sistemciler Döneminin sonu, Klasik Türk Musikisi Döneminin başları.

İşte, eğer müzikologlar kendilerine birer keşkül edinirlerse, geriye ilgilendikleri konularda her yenilikleri not etmeleri kalır. Böylece uzman oldukları alanda gözden bir şey kaçırma ihtimali azalır, hem kendi bilgileri hem de Türk müzikolojisi ilerler. Bakmışsınız bir de “Müzikolog Keşkülü” veya “Edvar Keşkülü” kitabınız olmuş.

Haftaya benim keşkülümden yeni bir yazı olacak.

 
İletişim E-Posta: - Telefon:
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu yazıya hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer Yazıları

Bestekar Musli, Kuruyemiş Ansiklopedisi ve Müzikoloji …
Müzikte "katarsis"...
Müzikoloji, Âmili ve Keşkül-i Müzikolog...
Müzıkolojı ve Cenaze Marşı ya da Segah Tekbir...
Müzikoloji ve Makasıdül-Elhan’ın kaç versiyonu vardır?
Müzikoloji, Edvar, Duvar, Yıldönümü...
Müzikoloji ve Edvarların Bir Yenisi: 1767 Yılı Hekimbaşı Edvarı …
Müzikoloji, Nuri Özcan Ve Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Ödülleri: 2017
Müzikolojide Çalışmalar: Türk Müziğinde Eğitim Çalıştayı…
Müzikoloji, keman eğitiminde yeni bir kitap…
Muzikolojide yeni bir terim önerisi: Eurogenetic
Müzikoloji : Bu eserin sahibi Nane’dir Nane! Muhayyer ağır çember “Vakt-i subh oldu“…
Müzikoloji ve Itri Haftası dolayısıyla yeni şeyler söylemek…
Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Ödülleri: 2016
Müzikoloji ve Itri’nin yılbaşı şarkıları…
Müzikoloji, panel ve ödüllendirme, Itri …
Müzikoloji "eleştiri ve çuvaldız", "dedikodu ve çeki düzen"…
Müzikoloji, Ömer Hayyam, bilgi ve anlayış…
Müzikoloji ve 2016 Taşköprülüzade Sempozyumu
Müzikoloji ve koku tarihi veya Itri’nin babası ne iş yapardı?..
Müzikoloji, Astroloji ve Itrî …
Müzikoloji sanatın korunmasını zorunlu görür…
Müzikoloji ve küreselleşen keşif ilişkisi…
Bibliyografyasız müzikoloji olur mu?..
Türk müziği tarihinde ihtilalin öldürdüğü bestekar kimdi?
Itri'nin yaşadığı ihtilaller …
Müzikolojide ihtilallerin yeri veya yersizliği…
Müzikoloji, Bilimsel Müzikoloji, Müzikoloji Bölümleri, İdeal Müzikoloji, Müzikolog Terimleri…
Müzikoloji ve sanata verilen değer: Fehm-i muhsin
Müzikolojide Urmevi’nin Yeri ve Müzik Eğitiminde Kadim Altı-Parmak Metodu… Recep Uslu
Urumiyeli Safiyyüddin ile “Devirler“ üzerine müzikoloji sohbeti...
Müzikolog Nobel ödüllü Urmiyeli Safiyyüddin ve “Hayali Meşk Hikayesi -2”
Müzikolojide iki ucu xxxlu değnek…
Müzikoloji, icra değişiklikleri – 2
Müzikoloji ve icra değişiklikleri, problemleri…
Müzikolojiye takviminizde yer ayırın: Bilgi-şölenleri/ sempozyumlar ve kongreler…
Müzikoloji ve Meragi’nin besteleri…
Müzikolojide Perde Transkripsiyonları ve Meragi’nin yeni bir eseri: Muhtasar Der İlm-İ Musiki...
Itri’nin keşfedilen yeni bir eseri mi? Evet, yeni bir şiiri…
Müzikoloji ve tercümelerin katkısı…
Türk Müziğinin “Bütünlüğü”ne evet - Itri Adına Ödül Organizasyonu…
Müzikoloji ve akademik çalışmaları teşvik…
Yeni yıl muamması: Itri muammasını çözen var mı?
Gencebay’a verilen ödül ve müzikolojide türler konusu…
Sanatçı, müzikolog, metodoloji ve yazı hakemliği…
Müzikoloji Atölyesi ve Sonuçları -1-
Muzikoloji ve Din...
Müzikoloji: Yanlışların karşısında durma cesareti...
Olmadı Kâmil Hoca: Müzik, eleştiri ve doğruluk...
Medeniyet sanat ve müzik...
Bir bestenin notası: Ahmed Hatiboğlu
İki kitap tanıtımı: Itri ve Makedonya’da Piyano, Prof.Dr. Aida İslam ve Balkan Türk Müziği
Panayot Abacı ve Türkiye’de müzikoloji kolay mı?..
Müzikolojiden Uluslararası Konservatuvara Makam Teorisi...
Müzikolojide birleşelim -3-
Müzik terapi ile başbaşa...
Müzikolojide birleşelim -2-
Bir “Müzik Bibliyografyası“nın başına gelenler...
Müzikolojide birleşelim...
1. Gazi Türk Müziği Günleri, Sazendeler Yarışması ve Müzikle tedavi olur mu?..
Türk Müziği Yarışması ve Uluslararası Sanat Müziği Kaynakları…
Gazi Üniversitesi’nde Kutlu Doğum Haftası ve Üniversiteler...
Ruhi Ayangil'in mektubu müzikolojinin feryadıdır...
Yüz yıldır aranan Meragi’nin Müzikler Hazinesi (Kenz-ül Elhan) adlı eseri bulundu mu?..
Müzikolojide Yeni Bir Metot: Bibliyometri Analizi
Müzikolojinin nedir şu edebiyat biliminden çektikleri...
Bugünlerin müzikolojik faaliyetleri...
Tarihi gerçekleri yazmak...
Müzikoloji ve sosyal psikoloji...
Diğer Yazarlar

Atatürk'ün kendi sesinden bir türkü plağı var mıdır?..
On arkadaşımızı tebrik ederim…
Hamburg ELB PHİLHARMONİE konser binasını gezmek ister misiniz?
Uluslararası H.S.Arel ve Türk Müziği Sempozyumu’nun düşündürdükleri: “Mûsıkîmizin polifonize edilme ütopyası artık bitirilmeli…“Salih Zeki Çavdaroğlu
Tanbur çalgısını unutturanlar…
Türkiye’de, Alanında “İlk ve Tek” Olacak “Müzik Üniversitesi” Fikri, Nasıl Oldu da “İkinci” Güzel Sanatlar Üniversitesi Haline Getirildi?
Bestekar Musli, Kuruyemiş Ansiklopedisi ve Müzikoloji …
Esin Atıl’ın Levni and the Surname kitabında çalgı adlandırma yanlışlıkları…
Günün Sözü
Bir delil ile 40 bilgeyi ikna ettim, fakat 40 delil ile bir cahili ikna edemedim...
(İmami Şafi (767-820))

Yazarlar 
Röportajlar
Ela Altın ile Röportaj… Tuba Dere
Röportajın devamı için bkz: http://www.musikidergisi.com/yazar-242-ela_altin_ile_roportaj%E2%80%A6_tuba_dere.html ...
»
»
»
Tarihte Bugün
Arşiv Arama
Facebook
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklamlar
Künyemiz
Facebook
Twitter
Bize Ulaşın
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
0,47ms