Bugün - 17 Ağustos 2018 Cuma
Foto Galeri
Video Galeri
Firma Rehberi
Künye
Reklamlar
Üye İşlem
 Bize Ulaşın
www.musikidergisi.com Logo
-
İstanbul 28°C
Yazar Detayları

Recep Uslu

Recep Uslu - Müzikolojide veya müzikte yansıma felsefesi…

Müzikolojide veya müzikte yansıma felsefesi…
Yazı Tarihi: 5 Şubat 2018 Pazartesi

Müzik felsefesi bağlamında bir kaç yazı yazmıştım. Bu yazımda müzikte yansıma konusunu işlemeye çalışacağım.

Müzikte yansıma felsefesinin arkasında tamamen mistik bir kavrayış vardır. Hani derler ya mistisizm insanlığın ortak mirasıdır, İslam’dan önceki topluluklarda ve kültürlerde de mistisizm vardı. Hemen aklımıza Hind budizmi veya Çin taoizminde mistisizm, ya da Hristiyanlıkta, Yahudilikte mistisizm gibi örnekler gelir. Hatta bazılarına göre doğanın bir enerjisi var ve bu enerjinin yarattığı sinerji de mistisizmdir. “Evrenin gücü, evrenin mimarı” gibi terimlerin arkasında bu mistisizmin izleri hissedilir.

Türkiye’de müziğin akademik alanında, bu kadar geniş bir uluslararası mistik müzik anlayışını uzmanlık alanı olarak araştıranı görmedim, ders olarak da yok: “Mistik Müzik” (Bu tespiti yıllar önce bölüm kurucusu olan bir arkadaşıma söylemiştim). Uluslararası mistik müzik festivallerini bu konunun dışında tutuyorum. Bu müzikler bir müzikoloğun araştırma ve uzmanlık alanı olabilir. Yani evrensel müzikolojinin gerekleri ve prensiplerine uygun mistik müzik çalışmaları yapan yok (dini müziği bu konuyla karıştırmamak gerekir).

Müzikte yansıma felsefesinin geniş bir anlamı var.

Türkiye’de genellikle sufi müzik yapılır, bu müzik müzikte yansıma felsefesinin bir kısmını aktarmaktadır. Bazıları bunu dini müzik dersleri içinde verirler, birbirine karışmış gibidir.

Müzikte yansıma felsefesine göre müziğin tanımı aşağı yukarı “müzik, iki ses arasındaki manevi münasebet” şeklinde olabilir. Bu tanım Niyazi Sayın’ın tanımı olarak yaygındır. Burada dikkat çeken esas nokta “manevi münasebet” söylemidir. Bu tanım müzikbilimi ölçülerine uygun bir tanım değildir, ama müzikte yansıma felsefesine veya müzik felsefesine uygun bir tanımdır, edvarlarda görülen terimle “ruhperver, ruhani” bir tanımdır. Manevi münasebeti, bestecide iki ses arasında uyanan ilham ilişkisi, bestecinin oldurmağa çalıştığı manevi ilgi ve sonunda dinleyicinin gönlünde uyanan manevi ilişki bir yansıma felsefesi bakış açısı gerektirmektedir. Bu manevi münasebetin kaynağı ilahidir. Bu bakış açısıyla müzik bilimi, Endülüslü sürrealist sufi Muhyiddin Arabi’den Orta Asya’lı Ebu Said Ebulhayr’a kadar, yine Orta Asya’lı Ahmet Yesevi’den Anadolu’da Mevlana’ya kadar bir çok sufiye göre ilahi ilimlerden biridir.

Elbette müzikteki bu manevi münasebeti en iyi sembolizm haline getirenin Mevlevilik olduğu görülmektedir. Çünkü bu sembolizmde müziği icra edenler, müziği söyleyen hanendeler, müzikle coşan semazenler, müziği dinleyen dervişler, müziği eğitime uygun hale getirmeğe çalışan bilginler ve semaya dışardan gözlemci olarak katılan müzik severler bir arada bulunurlar ve birlikte müziğin manevi münasebeti altında zevk alırlar, katarsis yaşayarak arınırlar. Bu zevki alanlar arasında İslam dini dışından kişiler de olabilir. Nitekim Kantemiroğlu yabancı misafirlerle birlikte Nayi Osman Dede’yi Galata Mevlevihanesi’nde dinlemeye giderdi. XX. yüzyıldan bir örnek vermek gerekirse Alman Türkolog Oryentalist Ann Marie Schimmel.

Müzikte yansıma felsefesini temsil eden sufilere göre müzik ilahi yansıma ile ortaya çıkar ve dinleyenlerin gönlünde ilahi yansıma ile son bulur. Müzik ya bir yakarıştır veya senadır, o da ya dervişin terennümüdür veya fena fi’llahın terennümüdür. Doğa nasıl ilahi bir yansıma ise, insan nasıl ilahi bir yansıma ise, müzik de öyle bir ilahi yansımadır.

Bu bakış açısıyla müziğe bir araç olarak bakmayıp, müzik ilahi ibadet parçası olarak benimsenmiştir. Semahlarda da benzer bir yapı vardır. Kur’an ve Ezan ile başlayan ilahi yansıma felsefesi müslümanların hayatında çok önemli bir rol oynamaktadır. Kendi kültürümüzün önderleri Yunus Emre, Niyazi Mısri gibi, Hammamizade gibi,  Kenan Rufai, Muzaffer Efendi ve Sefer Efendi, Hulusi Efendi, Alvarlı Lutfi Efendi hep bu müzikte yansımayı temsil ederler. Dünyada müzikte yansımayı benimseyen bir çok sufiden de örnek verilebilir. Sufi Inayet Khan bu konuda kitap yazanlardan biridir. Diğer dinlerde de görülen dini müzik bu yansıma felsefesinden beslenir. Fakat müziği bir araç olarak değerlendirenler müziğin yansıma felsefesinden bir şey anlamamış demektirler.

Müzikte mimesis, katarsis eski Yunan kültüründen beri bilinir (daha çok bir sanat felsefesi içinde), yansıma ise felsefi söylemine İslam’ın gelişinden sonra sufilerle vucut bulmuştur, gittikçe gelişmiştir, daha sonra dünya mistisizminden söz edilmeye başlanmıştır. Sürrealizm ise, kökleri eski dönemlerinde de var olmakla birlikte modern felsefenin belirginleştirdiği bir sonuçtur.

Gönüllerinizde nice ilahi yansımalar uyandıran müzikleriniz olsun.

 

Recep USLU

 

 

 
İletişim E-Posta: - Telefon:
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu yazıya hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer Yazıları

Müzikoloji ve Gürültü Teröristleri...
Müzikolojide Yusuf Kırşehri’nin Önemi: Yeni Sistemci Anadolu Edvarları Ekolünün Kurucusu…
Müzikolog Rauf Yekta küstü mü? "Rauf Yekta’nın Musiki Antikaları" üzerine...
Müzikolojide Dualistlikten Deistliğe
Müzikoloji ve yeni Türkiye...
Müzikoloji, Müzikterapi ve Rahmi Oruç Güvenç…
Müzikolojide Rol Model -1-
Müzikoloji ve Neva Kâr’ın yıldönümü…
Yeni bir yayın: Müzikoloji ve “Evliya Çelebi’de Çalgılar“ …
Müzikolojinin veya İTÜ TMDK’nın 43.YIL kutlaması…
Müzikolojide veya müzikte yansıma felsefesi…
Müzikoloji ve Bölüm Başkanı Stratejisi...
Müzikolojide ve Müzikte Sürrealizm
Müzikte Mimesis Felsefesi veya bir aldatmaca..
Bestekar Musli, Kuruyemiş Ansiklopedisi ve Müzikoloji …
Müzikte "katarsis"...
Müzikoloji, Âmili ve Keşkül-i Müzikolog...
Müzıkolojı ve Cenaze Marşı ya da Segah Tekbir...
Müzikoloji ve Makasıdül-Elhan’ın kaç versiyonu vardır?
Müzikoloji, Edvar, Duvar, Yıldönümü...
Müzikoloji ve Edvarların Bir Yenisi: 1767 Yılı Hekimbaşı Edvarı …
Müzikoloji, Nuri Özcan Ve Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Ödülleri: 2017
Müzikolojide Çalışmalar: Türk Müziğinde Eğitim Çalıştayı…
Müzikoloji, keman eğitiminde yeni bir kitap…
Muzikolojide yeni bir terim önerisi: Eurogenetic
Müzikoloji : Bu eserin sahibi Nane’dir Nane! Muhayyer ağır çember “Vakt-i subh oldu“…
Müzikoloji ve Itri Haftası dolayısıyla yeni şeyler söylemek…
Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Ödülleri: 2016
Müzikoloji ve Itri’nin yılbaşı şarkıları…
Müzikoloji, panel ve ödüllendirme, Itri …
Müzikoloji "eleştiri ve çuvaldız", "dedikodu ve çeki düzen"…
Müzikoloji, Ömer Hayyam, bilgi ve anlayış…
Müzikoloji ve 2016 Taşköprülüzade Sempozyumu
Müzikoloji ve koku tarihi veya Itri’nin babası ne iş yapardı?..
Müzikoloji, Astroloji ve Itrî …
Müzikoloji sanatın korunmasını zorunlu görür…
Müzikoloji ve küreselleşen keşif ilişkisi…
Bibliyografyasız müzikoloji olur mu?..
Türk müziği tarihinde ihtilalin öldürdüğü bestekar kimdi?
Itri'nin yaşadığı ihtilaller …
Müzikolojide ihtilallerin yeri veya yersizliği…
Müzikoloji, Bilimsel Müzikoloji, Müzikoloji Bölümleri, İdeal Müzikoloji, Müzikolog Terimleri…
Müzikoloji ve sanata verilen değer: Fehm-i muhsin
Müzikolojide Urmevi’nin Yeri ve Müzik Eğitiminde Kadim Altı-Parmak Metodu… Recep Uslu
Urumiyeli Safiyyüddin ile “Devirler“ üzerine müzikoloji sohbeti...
Müzikolog Nobel ödüllü Urmiyeli Safiyyüddin ve “Hayali Meşk Hikayesi -2”
Müzikolojide iki ucu xxxlu değnek…
Müzikoloji, icra değişiklikleri – 2
Müzikoloji ve icra değişiklikleri, problemleri…
Müzikolojiye takviminizde yer ayırın: Bilgi-şölenleri/ sempozyumlar ve kongreler…
Müzikoloji ve Meragi’nin besteleri…
Müzikolojide Perde Transkripsiyonları ve Meragi’nin yeni bir eseri: Muhtasar Der İlm-İ Musiki...
Itri’nin keşfedilen yeni bir eseri mi? Evet, yeni bir şiiri…
Müzikoloji ve tercümelerin katkısı…
Türk Müziğinin “Bütünlüğü”ne evet - Itri Adına Ödül Organizasyonu…
Müzikoloji ve akademik çalışmaları teşvik…
Yeni yıl muamması: Itri muammasını çözen var mı?
Gencebay’a verilen ödül ve müzikolojide türler konusu…
Sanatçı, müzikolog, metodoloji ve yazı hakemliği…
Müzikoloji Atölyesi ve Sonuçları -1-
Muzikoloji ve Din...
Müzikoloji: Yanlışların karşısında durma cesareti...
Olmadı Kâmil Hoca: Müzik, eleştiri ve doğruluk...
Medeniyet sanat ve müzik...
Bir bestenin notası: Ahmed Hatiboğlu
İki kitap tanıtımı: Itri ve Makedonya’da Piyano, Prof.Dr. Aida İslam ve Balkan Türk Müziği
Panayot Abacı ve Türkiye’de müzikoloji kolay mı?..
Müzikolojiden Uluslararası Konservatuvara Makam Teorisi...
Müzikolojide birleşelim -3-
Müzik terapi ile başbaşa...
Müzikolojide birleşelim -2-
Bir “Müzik Bibliyografyası“nın başına gelenler...
Müzikolojide birleşelim...
1. Gazi Türk Müziği Günleri, Sazendeler Yarışması ve Müzikle tedavi olur mu?..
Türk Müziği Yarışması ve Uluslararası Sanat Müziği Kaynakları…
Gazi Üniversitesi’nde Kutlu Doğum Haftası ve Üniversiteler...
Ruhi Ayangil'in mektubu müzikolojinin feryadıdır...
Yüz yıldır aranan Meragi’nin Müzikler Hazinesi (Kenz-ül Elhan) adlı eseri bulundu mu?..
Müzikolojide Yeni Bir Metot: Bibliyometri Analizi
Müzikolojinin nedir şu edebiyat biliminden çektikleri...
Bugünlerin müzikolojik faaliyetleri...
Tarihi gerçekleri yazmak...
Müzikoloji ve sosyal psikoloji...
Diğer Yazarlar

Müzisyen çeşitleri…
Koro sendromu…
Arif Sağ 2018 Röportajından seçmeler…
Geleneksel Türk müziği tarihine ışık tutacak bu yazı ne zaman yazılmış?..
Nihat Doğu'nun Ardından...
Müzikoloji ve Gürültü Teröristleri...
Esin Atıl’ın Levni ve Surname" kitabında çalgı adlandırma yanlışları (2)…"
Günün Sözü
15 Temmuz 2016'da Türkiye işgali defetmiştir...
()

Yazarlar 
Röportajlar
Frankfurt Musicmesse'de Hohner ve Stephan Wieland ile röportaj…
Frankfurt Müzik Fuarı'nda fabrikası Almanya Trossingen'de bulunan Hohner akordion ve ağız mızıkası  firmasının satış müdürü Stephan Wie...
»
»
»
Tarihte Bugün
Arşiv Arama
Facebook
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklamlar
Künyemiz
Facebook
Twitter
Bize Ulaşın
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
0,28ms